Wydział Filologiczny

ul. Pomorska 171/173,
91-404 Łódź


Zajęcia dla uczniów, lista tematów:

1
Języki obce a pokrewne.

Wykład, ilustrowany prezentacją, ukazuje bliskie pokrewieństwo języków europejskich. Pokazuje, że języki tzw. „obce”, takie jak angielski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski, włoski, są w mniejszym lub większym stopniu pokrewne z językiem polskim i wykazują ogromną ilość wyrazów podobnych, odziedziczonych po prajęzyku indoeuropejskim. Pokrewieństwo jest ukazane poprzez odpowiednio dobrane przykłady, a także poprzez „indoeuropejską” bajkę o owcy i koniach (bajka Augusta Schleichera).


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 45 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

2
Dwie Muzy Juliana Tuwima.

Wykład, opatrzony prezentacją, ukazuje wczesne utwory poetyczne (juwenilia) Juliana Tuwima, skierowane do Haliny Kon i Stefanii Marchew, dwóch młodych tomaszowianek, z którymi był związany uczuciowo. Pierwsza miłość była platoniczna, druga namiętna. Romans zakończył się małżeństwem, a Stefania Tuwimowa została żoną i dozgonną partnerką wielkiego poety. Utwory mają zazwyczaj charakter miłosny, niekiedy refleksyjny. Geograficznie wiążą się z Łodzią, Tomaszowem Mazowieckim i Inowłodzem.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 45 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

3
Autoepitafium antyczne jako gatunek literacki.

Wykład dotyczy autoepitafium czyli fikcyjnego napisu nagrobnego, napisanego dla siebie samego przez poetę. Omawia się dawne wzory greckie (Homer, Ajschylos, Kallimach, Meleager z Gadary) i łacińskie (Plaut, Pakuwiusz, Wergiliusz, Owidiusz), jak i naśladownictwa późniejsze, w tym także autorów polskich (Janicjusz, Szymborska). Prezentacja pokazuje typowe cechy genologiczne autoepitafium i epigramu nagrobnego (epitafium). Rozwija zainteresowania literaturą antyczną, europejską i polską.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 45 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

4
Edukacja żydowska w okresie zaborów i w dwudziestoleciu międzywojennym (na podstawie wspomnień tomaszowskich Żydów).

Wykład jest ilustrowaną prezentacją szkolnictwa żydowskiego zarówno religijnego, jak i świeckiego przed I wojną światową i w okresie międzywojennym. Informacje są wzbogacone wspomnieniami Żydów tomaszowskich. Wspomnienia dotyczą chederów (szkół religijnych dla żydowskich chłopców), jak i edukacji w zakresie szkoły powszechnej (podstawowej), gimnazjum (zwłaszcza gimnazjów żydowskich) i liceum.

Wykład porusza m.in. problem getta ławkowego, różnic społecznych i współistniejących w dawnej Polsce trzech kultur. Młodzież gimnazjalna i licealna może porównać edukację żydowską w zaborze rosyjskim i w Polsce Odrodzonej i zestawić ją z własnymi doświadczeniami szkolnymi.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 45 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

7
List miłosny Rufinosa do Elpidy.

Wykład omawia twórczość poetycką epigramatyka greckiego Rufinosa z Samos. Miłosny charakter tej twórczości sprawia, że poezja Rufinosa ma charakter nieprzemijający i ogólnoludzki. Wykład koncentruje się głównie na epigramacie napisanym w formie listu miłosnego przez Rufinosa, przebywającego na studiach w Efezie, do Elpidy, ukochanej poety.

Wykład jest ilustrowany zachowanymi ruinami starożytnego Efezu, tamtejszą świątynią Artemidy (zaliczaną w starożytności do siedmiu cudów świata) oraz fotografiami Samos, rodzinnej wyspy poety.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 45 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

8
Aulus Gelliusz i jego pochwała wczesnej poezji rzymskiej.

W epoce cycerońskiej i augustowskiej wśród Rzymian rodzi się i utrwala przekonanie, że poeci rzymscy mogą przewyższyć ich greckich kolegów po piórze. Przykładem są wspaniałe utwory Katullusa, Horacego, Wergiliusza i Owidiusza. Aulus Gelliusz, pisarz z II wieku n.e., wskazuje jednak na kilka utworów powstałych już w epoce archaicznej, które swym pięknem i kunsztem dorównują poezji Safony, Archilocha, Alkajosa, Anakreonta, Asklepiadesa i Kallimacha z Cyreny.

W trakcie wykładu słuchacz poznaje w przekładzie polskim zarówno utwory greckie, jak i łacińskie, może je także porównać z późniejszymi naśladownictwami polskimi (głównie z fraszkami Jana Kochanowskiego).


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 45 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

9
Za stołem, w salonie, w buduarze. Życie prywatne i kultura umysłowa Europejczyków w XVIII w.

Celem zajęć jest przybliżenie słuchaczom literatury i kultury osiemnastego wieku. Prowadzący warsztaty opowie o życiu codziennym w czasach oświecenia (m.in. o medycynie, kosmetykach, higienie osobistej, modzie, upodobaniach artystycznych osiemnastowiecznych Europejczyków, kulinariach, a także o poglądach na małżeństwo i wychowanie dzieci).

Chętni będą mogli wziąć udział w quizie z nagrodami.
Na amatorów mody czeka sesja fotograficzna w stroju z epoki.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 90 - 120 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 90

10
Jak czytać malarstwo? Analiza i interpretacja arcydzieł sztuki europejskiej.

Celem zajęć jest przybliżenie słuchaczom literatury i kultury osiemnastego wieku. (Obrazy do analizy mogą zaproponować uczestnicy zajęć). Prowadzący warsztaty opowie o życiu codziennym w czasach oświecenia (m.in. o medycynie, kosmetykach, higienie osobistej, modzie, upodobaniach artystycznych osiemnastowiecznych Europejczyków, kulinariach, a także o poglądach na małżeństwo i wychowanie dzieci).

Chętni będą mogli wziąć udział w quizie z nagrodami.
Na amatorów mody czeka sesja fotograficzna w stroju z epoki.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 90 - 120 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 90

11
Tajemnice Harry'ego Pottera. Biblia oraz mity grecko-rzymskie, celtyckie i germańskie jako inspiracja dla cyklu powieściowego J.K. Rowling.

Tematykę zajęć precyzyjnie opisuje zaproponowany tytuł.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 90 - 120 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 90

12
Perswazja i manipulacja - czyli o różnych strategiach wywierania wpływu.

„Wśród wszystkich istot na Ziemi jedynie człowiek zdolny jest do skutecznego porozumiewania się”.
(Kevin Hogan)

Język jest czynnikiem zmieniającym i kształtującym oblicze rzeczywistości. Jako środek wymiany informacji, wyrażania opinii czy uczuć wpływa na sposób przedstawiania i interpretowania zdarzeń oraz otaczającego świata. Komunikacja i wiążąca się z nią umiejętność oddziaływania na zachowania poszczególnych osób lub całych grup społecznych od tysiącleci stanowią element ludzkiej kultury.

Celem warsztatów jest zapoznanie uczestników z perswazyjnymi technikami wywierania wpływu. Omówione zostaną prawa perswazji, techniki perswazyjne oraz różne językowe środki służące skutecznemu oddziaływaniu na innych. Strategie perswazyjne zestawione będą z zabiegami manipulacyjnymi. Warsztaty staną się okazją do analizy wybranych przekazów medialnych i reklamowych. Pozwolą też uczestnikom sprawdzić się w tworzeniu komunikatów służących przekonywaniu innych do własnych racji. To cenna umiejętność, bo jak napisał Frederick Douglas: „jeśli potrafię przekonać, potrafię poruszyć świat”.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 25

13
Kreatywność językowa - jak myśleć i pisać nieszablonowo...

Kreatywność jest od wieków obiektem fascynacji i badań. Kiedyś nazywano ją natchnieniem, dotykiem Muzy, boską inspiracją. Wiąże ze sobą odległe skojarzenia, słowa i wartości. Zmienia rozumienie języka i patrzenie na świat. Pozwala być odkrywcą, poszukiwaczem najprostszych, ale też najbardziej zaskakujących rozwiązań.

Celem warsztatów jest zapoznanie uczestników z językowymi strategiami zwiększającymi kreatywność. Specjalnie przygotowane ćwiczenia będą okazją nie tylko do ekscytującej, językowej zabawy, ale także pokażą jak patrzeć i opisywać znane już rzeczy w zupełnie nowy sposób.

W warsztatach zostaną wykorzystane materiały wizualne i ćwiczenia językowe.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 25

14
Czy kuchnia francuska jest najlepsza na świecie?

W roku 2010 posiłek gastronomiczny Francuzów został włączony przez UNESCO w skład niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości. W światowych mediach rozpętała się dyskusja na temat wyższości kuchni francuskiej nad innymi kuchniami narodowymi. Francuzi uważają swoją kuchnię za ważną część ich kulturowego dziedzictwa.

Celem warsztatów jest ukazanie specyfiki kuchni Francuzów. Zaprezentuję kilka słynnych potraw wywodzących się z tradycyjnej prostej kuchni różnych regionów Francji takich jak lotaryńska quiche, marsylska bouillabaisse czy perygordzkie foie gras. Opowiem o uprawie i sposobie zbierania najdroższych na świecie grzybów, tzw. czarnego złota czyli trufli. Zaprezentuję francuskie dania, wobec których inni Europejczycy zachowują dystans, takie jak żabie udka czy ślimaki po burgundzku. Pokażę jak wygląda łapanie żab na wędkę czy zbiór ślimaków i jak się z nich przygotowuje przepyszne dania. Omówię niezwykłe i czasami trudne sposoby ich jedzenia. Razem ze słuchaczami spróbujemy odpowiedzieć na pytanie zawarte w tytule prezentacji. W warsztatach zostaną wykorzystane materiały wizualne, fragmenty filmów. Na koniec przeprowadzimy quiz. Możliwa także jest prezentacja – produkcja jakieś potrawy np. quiche lorraine, jeśli będą możliwości techniczne, czyli piec do pieczenia.

Przygotowanie przed warsztatem: Jeśli publicznością będzie młodzież licealna, proszę obejrzeć film w reżyserii Gabriela Axela, Le Festin de Babette (Uczta Babette) z roku 1987.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 30

15
Inny ser na każdy dzień, czyli skąd przywędrowała do nas „deska serów”?

Czy wiecie, że niewiele ponad 1000 kilometrów od naszej zachodniej granicy znajduje się kraina, której mieszkańcy szczycą się posiadaniem około 400 różnych serów. Jeden z prezydentów tego państwa -- Charles de Gaulle -- powiedział kiedyś, „nie da się rządzić krajem, który produkuje 365 gatunków sera” (wtedy było ich tylko! 365). Mieszkańcy tej krainy nie znają pojęcia „sera żółtego” a „ser biały” jadają wyłącznie jako deser. Wielkim zaś uznaniem darzą sery „niebieskie”! Uważają sery za element swojego dziedzictwa kulturowego, z którego są bardzo dumni.

Celem warsztatów jest prezentacja dziejów potrawy wytwarzanej ze skwaśniałego mleka, początkowo pogardzanej przez bogaczy i jadanej wyłącznie przez biedaków. Pokażę jak powstają słynne francuskie sery camembert, brie czy roquefort a także „serownie”, czyli sklepy, w których sprzedaje się wyłącznie sery, gdzie półki uginają się od najprzeróżniejszych serowych specjałów o różnym stopniu dojrzałości. Opowiem o dojrzewaniu serów i o zmieniającym się w czasie tego procesu ich smaku i zapachu, czasami bardzo silnym i nie dla wszystkich przyjemnym. Przedstawię sposoby serwowania sera, obyczaje związane z jego dzieleniem i powiem o żelaznym miejscu, jakie zajmują w kolejności podawania dań w czasie francuskiego obiadu.

W warsztatach zostaną wykorzystane materiały wizualne, fragmenty filmów. Na koniec przeprowadzimy quiz.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 60 - 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 30

16
Nie wszystko złoto, co się świeci. Życie codzienne w Wersalu za panowania Ludwików.

Mówimy „to prawdziwy wersal!” albo „ale wersal!”, kiedy czyjeś zachowanie wydaje nam się wyjątkowo eleganckie lub jakieś przyjęcie bardzo wystawne. Czy wiemy jednak do czego odsyłają te wyrażenia i czy opinia o wersalskim dworze jako miejscu najwykwintniejszym pod Słońcem jest uzasadniona? Celem warsztatów jest prezentacja historii powstania królewskiego pałacu, który miał zadziwić świat i uświetnić panowanie największego z królów Francji. Pokażę piękne wnętrza dekorowane przez najwybitniejszych artystów, a jednocześnie opowiem o trudach codziennego życia, jakie były udziałem mieszkańców pałacu, w którym przebywało codziennie około pięć tysięcy osób. Trzeba było je wyżywić, stworzyć im warunki do mieszkania i pracy na rzecz ogromnego państwa. Zobaczymy, że pełna przepychu dekoracja przykrywała trud codziennego życia dworzan i ich służby. Prawdziwą walkę o byt z brudem i ciemnościami, z brakiem wody i dostępu do kuchni, aby można było przygotować posiłki, a nawet z gryzoniami! Mieszkanie na dworze francuskim w XVII i XVIII w. wymagało wiele hartu ducha i tylko pozornie wydaje się losem wygranym na loterii.

W warsztatach zostaną wykorzystane materiały wizualne, fragmenty filmów. Na koniec przeprowadzimy quiz.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 60 - 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 30

17
Nie wszystko złoto, co się świeci. Życie codzienne w Wersalu za panowania Ludwików.

Mówimy „to prawdziwy wersal!” albo „ale wersal!”, kiedy czyjeś zachowanie wydaje nam się wyjątkowo eleganckie lub jakieś przyjęcie bardzo wystawne. Czy wiemy jednak do czego odsyłają te wyrażenia i czy opinia o wersalskim dworze jako miejscu najwykwintniejszym pod Słońcem jest uzasadniona?

Celem warsztatów jest prezentacja historii powstania królewskiego pałacu, który miał zadziwić świat i uświetnić panowanie największego z królów Francji. Pokażę piękne wnętrza dekorowane przez najwybitniejszych artystów, a jednocześnie opowiem o trudach codziennego życia, jakie były udziałem mieszkańców pałacu, w którym przebywało codziennie około pięć tysięcy osób. Trzeba było je wyżywić, stworzyć im warunki do mieszkania i pracy na rzecz ogromnego państwa. Zobaczymy, że pełna przepychu dekoracja przykrywała trud codziennego życia dworzan i ich służby. Prawdziwą walkę o byt z brudem i ciemnościami, z brakiem wody i dostępu do kuchni, aby można było przygotować posiłki, a nawet z gryzoniami! Mieszkanie na dworze francuskim w XVII i XVIII w. wymagało wiele hartu ducha i tylko pozornie wydaje się losem wygranym na loterii.

W warsztatach zostaną wykorzystane materiały wizualne, fragmenty filmów. Na koniec przeprowadzimy quiz.

Przygotowanie przed warsztatem: Jeśli publicznością będzie młodzież licealna, proszę obejrzeć film w reżyserii Benoît Jacquot, Les Adieux à la reine (Żegnaj Królowo) z roku 2012.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 60 - 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 30

18
Wprowadzenie do praktyki tłumaczenia artystycznego. Warsztat.

Zaznajomienie młodzieży z rolą tłumacza i z podstawową problematyką tłumaczenia literackiego i z terminologią opisu kwestii translatologicznych. Przykłady strategii tłumaczeniowych. Przykłady problemów translatorskich i próby ich wspólnego rozwiązania. Praktyczne działania zmierzające do przetłumaczenie krótkiego utworu poetyckiego.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 60 - 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 30

19
Życie codzienne osiemnastowiecznej arystokracji.

Celem zajęć jest przybliżenie uczestnikom stylu życia osiemnastowiecznych elit. W planie: rozkład zajęć modnej damy, tajniki mody i makijażu (m.in. mowa wachlarza, sztuka nakładania muszek), popularne rozrywki arystokracji (bale redutowe, żywe obrazy, teatr de societe), przyjemności stołu (obyczaje związane z ucztowaniem oraz osiemnastowieczne menu), tajemnice alkowy, czyli o osiemnastowiecznym małżeństwie.

Część warsztatowa obejmuje m.in. naukę „konwersacji” za pomocą wachlarza i „muszek” oraz poznawanie kroków menueta.


Forma zajęć: prelekcja z pokazem slajdów/warsztat
Czas trwania zajęć: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: do 30 osób

20
Językoznawstwo może być zabawne: francuskie przysłowia komiczne.

Celem zajęć jest przybliżenie uczestnikom stylu życia osiemnastowiecznych elit. Przedstawienie pojęcia paremiologii, przysłowia i form pokrewnych przysłowiu. Przegląd rodzajów francuskich przysłów komicznych. Wprowadzenie do teorii pragmatycznych mechanizmów komizmu obecnych w przysłowiach.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 30 osób

21
Literatura w jednym zdaniu.

Ukazanie jednej z cech literackości: maksymalnej kondensacji sensów, na przykładzie miniatury poetyckiej i prozatorskiej. Poszukiwanie odpowiedzi na pytanie: co sprawia, że słowa obdarzone są szczególną mocą kreowania znaczeń. Odniesienie do komunikacji pozaliterackiej: czy w niej także można odnaleźć frazy i zdania o podobnym potencjale semantycznym.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: do 30 osób

22
Français non standard - la langue familière.

Celem zajęć jest zachęcenie uczniów szkół ponadgimnazjalnych do kontynuacji nauki języka francuskiego oraz podjęcia studiów na Wydziale Filologicznym UŁ; przedstawienie współczesnych wariantów języka francuskiego przez pryzmat języka non-standard na przykładzie piosenek/filmów francuskich.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 30 osób

23
Français non standard - la bande dessinée.

Celem zajęć jest zachęcenie uczniów szkół ponadgimnazjalnych do kontynuacji nauki języka francuskiego oraz podjęcia studiów na Wydziale Filologicznym UŁ; przedstawienie współczesnych wariantów języka francuskiego przez pryzmat języka non-standard na przykładzie komiksów.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 15 - 30 osób

24
Polszczyzna mówiona cudzoziemców – mowa nasza czy obca?

Cele: rozpoznanie istniejących w kulturze polskiej (literaturze, filmie, piosence) stereotypów cudzoziemskiej mowy; omówienie najtrudniejszych miejsc w polszczyźnie (punkty widzenia rodzimych i obcych użytkowników języka); nauczyciel języka polskiego jako obcego – opis ścieżek prowadzących do zawodu.
„By język giętki powiedział wszystko, co pomyśli głowa…” - ocena wypowiedzi cudzoziemców mówiących po polsku na podstawie nagrań DVD (część główna warsztatów).

Przygotowanie przed warsztatem: Proszę znaleźć fragmenty tekstów literackich, prasowych lub popularnych, w których znajdują się przykłady użycia polszczyzny przez cudzoziemców lub proszę samodzielnie nagrać rozmowę z cudzoziemcem mówiącym po polsku i spisać jej najciekawszy fragment (nie dłuższy niż 1/2 strony). Można też wykorzystać dowolne nagranie dostępne w Internecie.


Forma zajęć: warsztat
Czas trwania zajęć: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: 20 - 30 osób

25
Wojny markomańskie. Imperium Romanum zachwiało się w posadach.

Wystąpienie na kanwie napisanej i opublikowanej (2011 r.) książki pod tyt. "Wojny markomańskie 162 - 185 n.e.", ale z dodatkiem nowych danych i nowych przemyśleń. Charakterystyka wymienionych wojen ze wskazaniem na ich przyczyny, ale też i skutki. Przegląd badań archeologicznych związanych z wojnami markomańskimi - obozy wojskowe na limesie, grobowiec germańskiego władcy odkryty w Muszowie na Morawach.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

26
Wielkie wędrówki ludów i świt narodów europejskich.

Przyczyny wielkich wędrówek ludów w Europie, ich bohaterowie oraz trasy jakie pokonali (ujęcie kontekstualne). Archeologiczne znaleziska epoki (okazałe groby, trendy w sztuce itd.). Tworzenie się pierwszych państw na gruzach Imperium Romanum. Rodzenie się tożsamości i odrębności poszczególnych plemion i ludów.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

27
Badania nad początkami państwa polskiego 1946 - 1966. Przygotowania do wielkiej rocznicy Tysiąclecia Polski i przyjęcia chrztu przez Mieszka I.

Upływające w 1966 r. rocznice tysiąclecia państwa polskiego i jego chrztu wywołały potrzebę odpowiedniego ich uczczenia. Do obchodów milenijnych przygotowywał się zarówno Kościół, jak i komunistyczne władze państwowe. Jednak rzeczywistość polityczna sprawiła, że obie rocznice były obchodzone osobno, co więcej w atmosferze wzajemnego konfliktu. Po zakończeniu drugiej wojny światowej to jednak środowisko uczonych jako pierwsze wskazało na konieczność należytego uczczenia zbliżających się jubileuszy. Pionierską w tym rolę odegrał archeolog Witold Hensel. Zaplanowane dla rożnych historycznych dyscyplin działania miały na celu uzyskanie jak największej ilości wiadomości na temat genezy i funkcjonowania państwa Pierwszych Piastów (zniszczenia, jakie dotknęły wiele miast w okresie II wojny światowej, w tym także te o dawnej, piastowskiej metryce, w sposób naturalny na czoło zadań badawczych wysunęły badania wykopaliskowe, w tym pionierskie badania średniowiecznej architektury np. romańskiej kolegiaty w Tumie pod Łęczycą). Przy okazji, z przyczyn bardziej politycznych i społecznych, duży nacisk położono na „udowodnienie słowiańskości i prapolskości” ziem zachodnich i północnych, czyli tzw. Ziem Odzyskanych (przyłączonych do Polski na mocy decyzji konferencji w Jałcie i Poczdamie), co miało dopomóc w zespoleniu ich z resztą kraju.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

28
Wielkie migracje u progu średniowiecza.

Przemieszczenia plemion i ludów na nowe tereny Europy Wschodniej spowodowały nieodwracalne zmiany oblicza tej części kontynentu. Powstawały nowe państwa i nowe ośrodki osadnicze.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

29
Początki Polski – ale kiedy i jak?

Nowe ustalenia, badania interdyscyplinarne, nowe koncepcje.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

30
Archeologia totalitaryzmu. Poszukiwania miejsc pochówku ofiar publicznej egzekucji w Zgierzu (20.III.1942).

W latach 2012-2013 Instytut Archeologii UŁ realizował projekt weryfikacji archeologicznych w Lesie Lućmierskim pod Zgierzem koło Łodzi. Celem badań było odnalezienie i przebadanie miejsca pochówku ofiar największej publicznej egzekucji w Kraju Warty, czyli egzekucji stu Polaków w dniu 20 marca 1942 r. w Zgierzu. Podjęte badania, chociaż dotyczyły miejsca pochówku ofiar II wojny światowej, skoncentrowane były na odkrywaniu historii powojennej, kiedy nastąpił proces nawarstwiania się informacji o różnym poziomie wiarygodności. Dane te są coraz trudniejsze do zweryfikowania ze względu na upływ czasu, a w konsekwencji coraz mniej liczne i mniej precyzyjne relacje ustne. W toku badań odkryto miejsce pierwszego pochówku ofiar egzekucji zgierskiej, zawierającego nieliczne szczątki kostne oraz elementy garderoby i przedmioty osobiste ofiar, m.in. srebrny sygnet z inicjałami. Ustalono, że znajdujące się tam pierwotnie szczątki zostały przeniesione w inne miejsce w wyniku powojennej ekshumacji. Przeprowadzona kwerenda archiwalna oraz wywiady ze świadkami potwierdziły, że ekshumacja faktycznie została przeprowadzona tuż po zakończeniu działań wojennych. Na podstawie zabranych relacji i archiwalnych fotografii wytypowano miejsce, oznaczone dziś krzyżem, w którym miały być pochowane ekshumowane szczątki. Badania archeologiczne doprowadziły do odkrycia w tym miejscu powojennego grobu zawierającego liczne szczątki kostne, elementy garderoby oraz przedmioty osobiste. Celem wykładu jest przedstawienie na przykładzie projektu poszukiwań miejsc pochówku stu Polaków rozstrzelanych w Zgierzu, specyfiki badań z zakresu archeologii współczesności, wykorzystującej źródła archiwalne oraz relacje ustne. Walorem tych badań jest wyprzedzenie dalszej biochemicznej destrukcji źródeł archeologicznych oraz możliwość weryfikacji tożsamości szczątków ofiar poprzez badania genetyczne.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

31
Rycerz i jego broń w średniowiecznym malarstwie i rzeźbie.

Wykład jest omówieniem przedstawień uzbrojenia w średniowiecznych źródłach ikonograficznych, takich jak malarstwo ścienne, tablicowe i miniaturowe, witraże, rzeźba, ale również płyty kafli piecowych, pieczęcie i monety. Przewodni temat prezentacji stanowi porównanie wizerunków broni ochronnej i zaczepnej oraz rzędu i oporządzenia jeździeckiego w dziełach sztuki ze współczesną wiedzą bronioznawczą, opartą na analizie zabytków archeologicznych oraz średniowiecznych kronik i dokumentów. Omawiane są takie zagadnienia jak uproszczenia, archaizacja czy orientalizacja uzbrojenia w przedstawieniach plastycznych. W wystąpieniu poruszona zostanie również kwestia miejsca uzbrojenia w kontekście ideowym (przestawienia władców, rycerzy, świętych) i tematycznym (sceny batalistyczne, turniejowe, paradne, łowieckie).


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

32
Wykopaliska bez łopaty, czy to możliwe?

Przedmiotem wykładu są nowe metody badawcze, tzw. nieinwazyjne. Ich możliwości dla rekonstrukcji historycznej struktury osadniczej. Przykład nieistniejące miasto Nieszawa od badań lotniczych i geofizycznych do makiety miasta.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

33
Ziemie polskie w pierwszych wiekach naszej ery.

Celem wykładu będzie prezentacja oblicza kulturowego ziem polskich. Przedstawione zostaną najważniejsze kultury archeologiczne wraz z ich wyznacznikami.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

34
Moda Barbarzyńców, czyli jak ubierano się w pierwszych wiekach naszej ery.

W starożytności „szata zdobiła człowieka”. Miała na celu nie tylko chronić przed chłodem, informowała również o statusie właściciela. Celem wykładu będzie prezentacja nie tylko charakterystycznych elementów stroju, ale i elementów ozdób.


Forma zajęć: Wykład
Czas trwania zajęć: wykład 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

35
Łódź przedhistoryczna.

Początki zainteresowań starożytniczych na przełomie XIX i XX w. Pierwsze badania wykopaliskowe na terenie miasta. Współczesny obraz przeszłości miasta związanej z okresami pradziejowymi.


Forma zajęć: wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

36
Archeologowie i krajobraz.

Metody badawcze archeologii krajobrazu ze szczególnym uwzględnieniem współpracy intedyscyplinarnej oraz nieinwazyjnych metod badawczych. Omówienie metod na przykładzie programów badawczych związanych z wczesnośredniowiecznymi grodami Polski Centralnej oraz zespołu osadniczego w Ostrowitem.


Forma zajęć: wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

37
Elity państwa Piastów na podstawie znalezisk grobowych.

Analiza wybranych pochówków z obszaru państwa Piastów pod kątem identyfikacji przedstawicieli elit społecznych. Próba odpowiedzi na pytania związane z chronologią, pozycją społeczną i pochodzeniem etnicznym osób pochowanych z grobach szkieletowych z X-XII wieku.


Forma zajęć: wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

38
„Piramidy” Pomorza Wschodniego, czyli rzecz o kurhanach epoki brązu i wczesnej epoki żelaza.

W ramach wykładu omówione zostanie znaczenie kurhanu w obrzędowości pogrzebowej społeczności kultury łużyckiej i kultury pomorskiej na obszarze Pomorza Wschodniego. Zaprezentowane zostaną informacje na temat lokalizacji cmentarzysk kurhanowych, ich rozmiarów, sposobu rozmieszczenia kurhanów. Wykład uzupełniony zostanie materiałem ilustracyjnym.


Forma zajęć: wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

39
O tym, jak prezentowali się Hyperborejczycy. Słów kilka o ich strojach, fryzurach …i zawodach sportowych.

Do naszych czasów przetrwało niewiele znalezisk archeologicznych, szczególnie grobowych, na podstawie których można odtworzyć strój oraz fryzury społeczności okresu halsztackiego (750-400 p.n.e.). Pełniejszy obraz uzyskujemy w momencie wykorzystania pochodzących z tego czasu źródeł ikonograficznych. Należały do nich znane w kulturze halsztackiej situle, czyli bogato zdobione wiadra brązowe oraz popielnice twarzowe kultury pomorskiej. Wykład uzupełniony zostanie materiałem ilustracyjnym.


Forma zajęć: wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

40
„Mur pruski” w dawnej Polsce.

Ten rodzaj konstrukcji kojarzy się głównie z terenami Pomorza Zachodniego czy Prus. Mało kto pamięta, że występował on powszechnie w Polsce, zwłaszcza w miastach” już od późnego średniowiecza a zaczął zanikać powoli od XVI w. podobnie jak chaty drewniane zniknęły zupełnie z polskiego krajobrazu w latach 70-tych XX w. Wydaje się wskazanym przypomnieć rolę jaką ten rodzaj konstrukcji odegrał w historii budownictwa na naszych ziemiach.


Forma zajęć: wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń

41
Najciekawsze zabytki konserwowane w Pracowni Konserwacji Zabytków Metalowych IA UŁ.

Od roku 1994 roku w pracowni konserwowano dużą ilość zabytków z różnych okresów historycznych. Jedną z kategorii są militaria. Właśnie one należą do najciekawszych i wdzięcznych obiektów. Kilka z nich zasługuje na szczególną uwagę, ze względu na różnorodne badania specjalistyczne wykonane przy okazji zabiegów konserwatorskich. Wydaje się ciekawe przedstawienie ich szerszemu ogółowi.


Forma zajęć: wykład
Czas trwania zajęć: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestników: bez ograniczeń