Wydzia艂 Filologiczny

ul. Pomorska 171/173,
91-404 艁贸d藕


Zaj臋cia dla uczni贸w, lista temat贸w:

1
J臋zyki obce a pokrewne.

Wyk艂ad, ilustrowany prezentacj膮, ukazuje bliskie pokrewie艅stwo j臋zyk贸w europejskich. Pokazuje, 偶e j臋zyki tzw. 鈥瀘bce鈥, takie jak angielski, francuski, hiszpa艅ski, niemiecki, rosyjski, w艂oski, s膮 w mniejszym lub wi臋kszym stopniu pokrewne z j臋zykiem polskim i wykazuj膮 ogromn膮 ilo艣膰 wyraz贸w podobnych, odziedziczonych po praj臋zyku indoeuropejskim. Pokrewie艅stwo jest ukazane poprzez odpowiednio dobrane przyk艂ady, a tak偶e poprzez 鈥瀒ndoeuropejsk膮鈥 bajk臋 o owcy i koniach (bajka Augusta Schleichera).


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 45 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

2
Dwie Muzy Juliana Tuwima.

Wyk艂ad, opatrzony prezentacj膮, ukazuje wczesne utwory poetyczne (juwenilia) Juliana Tuwima, skierowane do Haliny Kon i Stefanii Marchew, dw贸ch m艂odych tomaszowianek, z kt贸rymi by艂 zwi膮zany uczuciowo. Pierwsza mi艂o艣膰 by艂a platoniczna, druga nami臋tna. Romans zako艅czy艂 si臋 ma艂偶e艅stwem, a Stefania Tuwimowa zosta艂a 偶on膮 i dozgonn膮 partnerk膮 wielkiego poety. Utwory maj膮 zazwyczaj charakter mi艂osny, niekiedy refleksyjny. Geograficznie wi膮偶膮 si臋 z 艁odzi膮, Tomaszowem Mazowieckim i Inow艂odzem.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 45 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

3
Autoepitafium antyczne jako gatunek literacki.

Wyk艂ad dotyczy autoepitafium czyli fikcyjnego napisu nagrobnego, napisanego dla siebie samego przez poet臋. Omawia si臋 dawne wzory greckie (Homer, Ajschylos, Kallimach, Meleager z Gadary) i 艂aci艅skie (Plaut, Pakuwiusz, Wergiliusz, Owidiusz), jak i na艣ladownictwa p贸藕niejsze, w tym tak偶e autor贸w polskich (Janicjusz, Szymborska). Prezentacja pokazuje typowe cechy genologiczne autoepitafium i epigramu nagrobnego (epitafium). Rozwija zainteresowania literatur膮 antyczn膮, europejsk膮 i polsk膮.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 45 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

4
Edukacja 偶ydowska w okresie zabor贸w i w dwudziestoleciu mi臋dzywojennym (na podstawie wspomnie艅 tomaszowskich 呕yd贸w).

Wyk艂ad jest ilustrowan膮 prezentacj膮 szkolnictwa 偶ydowskiego zar贸wno religijnego, jak i 艣wieckiego przed I wojn膮 艣wiatow膮 i w okresie mi臋dzywojennym. Informacje s膮 wzbogacone wspomnieniami 呕yd贸w tomaszowskich. Wspomnienia dotycz膮 cheder贸w (szk贸艂 religijnych dla 偶ydowskich ch艂opc贸w), jak i edukacji w zakresie szko艂y powszechnej (podstawowej), gimnazjum (zw艂aszcza gimnazj贸w 偶ydowskich) i liceum.

Wyk艂ad porusza m.in. problem getta 艂awkowego, r贸偶nic spo艂ecznych i wsp贸艂istniej膮cych w dawnej Polsce trzech kultur. M艂odzie偶 gimnazjalna i licealna mo偶e por贸wna膰 edukacj臋 偶ydowsk膮 w zaborze rosyjskim i w Polsce Odrodzonej i zestawi膰 j膮 z w艂asnymi do艣wiadczeniami szkolnymi.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 45 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

7
List mi艂osny Rufinosa do Elpidy.

Wyk艂ad omawia tw贸rczo艣膰 poetyck膮 epigramatyka greckiego Rufinosa z Samos. Mi艂osny charakter tej tw贸rczo艣ci sprawia, 偶e poezja Rufinosa ma charakter nieprzemijaj膮cy i og贸lnoludzki. Wyk艂ad koncentruje si臋 g艂贸wnie na epigramacie napisanym w formie listu mi艂osnego przez Rufinosa, przebywaj膮cego na studiach w Efezie, do Elpidy, ukochanej poety.

Wyk艂ad jest ilustrowany zachowanymi ruinami staro偶ytnego Efezu, tamtejsz膮 艣wi膮tyni膮 Artemidy (zaliczan膮 w staro偶ytno艣ci do siedmiu cud贸w 艣wiata) oraz fotografiami Samos, rodzinnej wyspy poety.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 45 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

8
Aulus Gelliusz i jego pochwa艂a wczesnej poezji rzymskiej.

W epoce cycero艅skiej i augustowskiej w艣r贸d Rzymian rodzi si臋 i utrwala przekonanie, 偶e poeci rzymscy mog膮 przewy偶szy膰 ich greckich koleg贸w po pi贸rze. Przyk艂adem s膮 wspania艂e utwory Katullusa, Horacego, Wergiliusza i Owidiusza. Aulus Gelliusz, pisarz z II wieku n.e., wskazuje jednak na kilka utwor贸w powsta艂ych ju偶 w epoce archaicznej, kt贸re swym pi臋knem i kunsztem dor贸wnuj膮 poezji Safony, Archilocha, Alkajosa, Anakreonta, Asklepiadesa i Kallimacha z Cyreny.

W trakcie wyk艂adu s艂uchacz poznaje w przek艂adzie polskim zar贸wno utwory greckie, jak i 艂aci艅skie, mo偶e je tak偶e por贸wna膰 z p贸藕niejszymi na艣ladownictwami polskimi (g艂贸wnie z fraszkami Jana Kochanowskiego).


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 45 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

9
Za sto艂em, w salonie, w buduarze. 呕ycie prywatne i kultura umys艂owa Europejczyk贸w w XVIII w.

Celem zaj臋膰 jest przybli偶enie s艂uchaczom literatury i kultury osiemnastego wieku. Prowadz膮cy warsztaty opowie o 偶yciu codziennym w czasach o艣wiecenia (m.in. o medycynie, kosmetykach, higienie osobistej, modzie, upodobaniach artystycznych osiemnastowiecznych Europejczyk贸w, kulinariach, a tak偶e o pogl膮dach na ma艂偶e艅stwo i wychowanie dzieci).

Ch臋tni b臋d膮 mogli wzi膮膰 udzia艂 w quizie z nagrodami.
Na amator贸w mody czeka sesja fotograficzna w stroju z epoki.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 90 - 120 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 90

10
Jak czyta膰 malarstwo? Analiza i interpretacja arcydzie艂 sztuki europejskiej.

Celem zaj臋膰 jest przybli偶enie s艂uchaczom literatury i kultury osiemnastego wieku. (Obrazy do analizy mog膮 zaproponowa膰 uczestnicy zaj臋膰). Prowadz膮cy warsztaty opowie o 偶yciu codziennym w czasach o艣wiecenia (m.in. o medycynie, kosmetykach, higienie osobistej, modzie, upodobaniach artystycznych osiemnastowiecznych Europejczyk贸w, kulinariach, a tak偶e o pogl膮dach na ma艂偶e艅stwo i wychowanie dzieci).

Ch臋tni b臋d膮 mogli wzi膮膰 udzia艂 w quizie z nagrodami.
Na amator贸w mody czeka sesja fotograficzna w stroju z epoki.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 90 - 120 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 90

11
Tajemnice Harry'ego Pottera. Biblia oraz mity grecko-rzymskie, celtyckie i germa艅skie jako inspiracja dla cyklu powie艣ciowego J.K. Rowling.

Tematyk臋 zaj臋膰 precyzyjnie opisuje zaproponowany tytu艂.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 90 - 120 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 90

12
Perswazja i manipulacja - czyli o r贸偶nych strategiach wywierania wp艂ywu.

鈥濿艣r贸d wszystkich istot na Ziemi jedynie cz艂owiek zdolny jest do skutecznego porozumiewania si臋鈥.
(Kevin Hogan)

J臋zyk jest czynnikiem zmieniaj膮cym i kszta艂tuj膮cym oblicze rzeczywisto艣ci. Jako 艣rodek wymiany informacji, wyra偶ania opinii czy uczu膰 wp艂ywa na spos贸b przedstawiania i interpretowania zdarze艅 oraz otaczaj膮cego 艣wiata. Komunikacja i wi膮偶膮ca si臋 z ni膮 umiej臋tno艣膰 oddzia艂ywania na zachowania poszczeg贸lnych os贸b lub ca艂ych grup spo艂ecznych od tysi膮cleci stanowi膮 element ludzkiej kultury.

Celem warsztat贸w jest zapoznanie uczestnik贸w z perswazyjnymi technikami wywierania wp艂ywu. Om贸wione zostan膮 prawa perswazji, techniki perswazyjne oraz r贸偶ne j臋zykowe 艣rodki s艂u偶膮ce skutecznemu oddzia艂ywaniu na innych. Strategie perswazyjne zestawione b臋d膮 z zabiegami manipulacyjnymi. Warsztaty stan膮 si臋 okazj膮 do analizy wybranych przekaz贸w medialnych i reklamowych. Pozwol膮 te偶 uczestnikom sprawdzi膰 si臋 w tworzeniu komunikat贸w s艂u偶膮cych przekonywaniu innych do w艂asnych racji. To cenna umiej臋tno艣膰, bo jak napisa艂 Frederick Douglas: 鈥瀓e艣li potrafi臋 przekona膰, potrafi臋 poruszy膰 艣wiat鈥.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 25

13
Kreatywno艣膰 j臋zykowa - jak my艣le膰 i pisa膰 nieszablonowo...

Kreatywno艣膰 jest od wiek贸w obiektem fascynacji i bada艅. Kiedy艣 nazywano j膮 natchnieniem, dotykiem Muzy, bosk膮 inspiracj膮. Wi膮偶e ze sob膮 odleg艂e skojarzenia, s艂owa i warto艣ci. Zmienia rozumienie j臋zyka i patrzenie na 艣wiat. Pozwala by膰 odkrywc膮, poszukiwaczem najprostszych, ale te偶 najbardziej zaskakuj膮cych rozwi膮za艅.

Celem warsztat贸w jest zapoznanie uczestnik贸w z j臋zykowymi strategiami zwi臋kszaj膮cymi kreatywno艣膰. Specjalnie przygotowane 膰wiczenia b臋d膮 okazj膮 nie tylko do ekscytuj膮cej, j臋zykowej zabawy, ale tak偶e poka偶膮 jak patrze膰 i opisywa膰 znane ju偶 rzeczy w zupe艂nie nowy spos贸b.

W warsztatach zostan膮 wykorzystane materia艂y wizualne i 膰wiczenia j臋zykowe.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 25

14
Czy kuchnia francuska jest najlepsza na 艣wiecie?

W roku 2010 posi艂ek gastronomiczny Francuz贸w zosta艂 w艂膮czony przez UNESCO w sk艂ad niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzko艣ci. W 艣wiatowych mediach rozp臋ta艂a si臋 dyskusja na temat wy偶szo艣ci kuchni francuskiej nad innymi kuchniami narodowymi. Francuzi uwa偶aj膮 swoj膮 kuchni臋 za wa偶n膮 cz臋艣膰 ich kulturowego dziedzictwa.

Celem warsztat贸w jest ukazanie specyfiki kuchni Francuz贸w. Zaprezentuj臋 kilka s艂ynnych potraw wywodz膮cych si臋 z tradycyjnej prostej kuchni r贸偶nych region贸w Francji takich jak lotary艅ska quiche, marsylska bouillabaisse czy perygordzkie foie gras. Opowiem o uprawie i sposobie zbierania najdro偶szych na 艣wiecie grzyb贸w, tzw. czarnego z艂ota czyli trufli. Zaprezentuj臋 francuskie dania, wobec kt贸rych inni Europejczycy zachowuj膮 dystans, takie jak 偶abie udka czy 艣limaki po burgundzku. Poka偶臋 jak wygl膮da 艂apanie 偶ab na w臋dk臋 czy zbi贸r 艣limak贸w i jak si臋 z nich przygotowuje przepyszne dania. Om贸wi臋 niezwyk艂e i czasami trudne sposoby ich jedzenia. Razem ze s艂uchaczami spr贸bujemy odpowiedzie膰 na pytanie zawarte w tytule prezentacji. W warsztatach zostan膮 wykorzystane materia艂y wizualne, fragmenty film贸w. Na koniec przeprowadzimy quiz. Mo偶liwa tak偶e jest prezentacja 鈥 produkcja jakie艣 potrawy np. quiche lorraine, je艣li b臋d膮 mo偶liwo艣ci techniczne, czyli piec do pieczenia.

Przygotowanie przed warsztatem: Je艣li publiczno艣ci膮 b臋dzie m艂odzie偶 licealna, prosz臋 obejrze膰 film w re偶yserii Gabriela Axela, Le Festin de Babette (Uczta Babette) z roku 1987.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 30

15
Inny ser na ka偶dy dzie艅, czyli sk膮d przyw臋drowa艂a do nas 鈥瀌eska ser贸w鈥?

Czy wiecie, 偶e niewiele ponad 1000 kilometr贸w od naszej zachodniej granicy znajduje si臋 kraina, kt贸rej mieszka艅cy szczyc膮 si臋 posiadaniem oko艂o 400 r贸偶nych ser贸w. Jeden z prezydent贸w tego pa艅stwa -- Charles de Gaulle -- powiedzia艂 kiedy艣, 鈥瀗ie da si臋 rz膮dzi膰 krajem, kt贸ry produkuje 365 gatunk贸w sera鈥 (wtedy by艂o ich tylko! 365). Mieszka艅cy tej krainy nie znaj膮 poj臋cia 鈥瀞era 偶贸艂tego鈥 a 鈥瀞er bia艂y鈥 jadaj膮 wy艂膮cznie jako deser. Wielkim za艣 uznaniem darz膮 sery 鈥瀗iebieskie鈥! Uwa偶aj膮 sery za element swojego dziedzictwa kulturowego, z kt贸rego s膮 bardzo dumni.

Celem warsztat贸w jest prezentacja dziej贸w potrawy wytwarzanej ze skwa艣nia艂ego mleka, pocz膮tkowo pogardzanej przez bogaczy i jadanej wy艂膮cznie przez biedak贸w. Poka偶臋 jak powstaj膮 s艂ynne francuskie sery camembert, brie czy roquefort a tak偶e 鈥瀞erownie鈥, czyli sklepy, w kt贸rych sprzedaje si臋 wy艂膮cznie sery, gdzie p贸艂ki uginaj膮 si臋 od najprzer贸偶niejszych serowych specja艂贸w o r贸偶nym stopniu dojrza艂o艣ci. Opowiem o dojrzewaniu ser贸w i o zmieniaj膮cym si臋 w czasie tego procesu ich smaku i zapachu, czasami bardzo silnym i nie dla wszystkich przyjemnym. Przedstawi臋 sposoby serwowania sera, obyczaje zwi膮zane z jego dzieleniem i powiem o 偶elaznym miejscu, jakie zajmuj膮 w kolejno艣ci podawania da艅 w czasie francuskiego obiadu.

W warsztatach zostan膮 wykorzystane materia艂y wizualne, fragmenty film贸w. Na koniec przeprowadzimy quiz.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 60 - 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 30

16
Nie wszystko z艂oto, co si臋 艣wieci. 呕ycie codzienne w Wersalu za panowania Ludwik贸w.

M贸wimy 鈥瀟o prawdziwy wersal!鈥 albo 鈥瀉le wersal!鈥, kiedy czyje艣 zachowanie wydaje nam si臋 wyj膮tkowo eleganckie lub jakie艣 przyj臋cie bardzo wystawne. Czy wiemy jednak do czego odsy艂aj膮 te wyra偶enia i czy opinia o wersalskim dworze jako miejscu najwykwintniejszym pod S艂o艅cem jest uzasadniona? Celem warsztat贸w jest prezentacja historii powstania kr贸lewskiego pa艂acu, kt贸ry mia艂 zadziwi膰 艣wiat i u艣wietni膰 panowanie najwi臋kszego z kr贸l贸w Francji. Poka偶臋 pi臋kne wn臋trza dekorowane przez najwybitniejszych artyst贸w, a jednocze艣nie opowiem o trudach codziennego 偶ycia, jakie by艂y udzia艂em mieszka艅c贸w pa艂acu, w kt贸rym przebywa艂o codziennie oko艂o pi臋膰 tysi臋cy os贸b. Trzeba by艂o je wy偶ywi膰, stworzy膰 im warunki do mieszkania i pracy na rzecz ogromnego pa艅stwa. Zobaczymy, 偶e pe艂na przepychu dekoracja przykrywa艂a trud codziennego 偶ycia dworzan i ich s艂u偶by. Prawdziw膮 walk臋 o byt z brudem i ciemno艣ciami, z brakiem wody i dost臋pu do kuchni, aby mo偶na by艂o przygotowa膰 posi艂ki, a nawet z gryzoniami! Mieszkanie na dworze francuskim w XVII i XVIII w. wymaga艂o wiele hartu ducha i tylko pozornie wydaje si臋 losem wygranym na loterii.

W warsztatach zostan膮 wykorzystane materia艂y wizualne, fragmenty film贸w. Na koniec przeprowadzimy quiz.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 60 - 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 30

17
Nie wszystko z艂oto, co si臋 艣wieci. 呕ycie codzienne w Wersalu za panowania Ludwik贸w.

M贸wimy 鈥瀟o prawdziwy wersal!鈥 albo 鈥瀉le wersal!鈥, kiedy czyje艣 zachowanie wydaje nam si臋 wyj膮tkowo eleganckie lub jakie艣 przyj臋cie bardzo wystawne. Czy wiemy jednak do czego odsy艂aj膮 te wyra偶enia i czy opinia o wersalskim dworze jako miejscu najwykwintniejszym pod S艂o艅cem jest uzasadniona?

Celem warsztat贸w jest prezentacja historii powstania kr贸lewskiego pa艂acu, kt贸ry mia艂 zadziwi膰 艣wiat i u艣wietni膰 panowanie najwi臋kszego z kr贸l贸w Francji. Poka偶臋 pi臋kne wn臋trza dekorowane przez najwybitniejszych artyst贸w, a jednocze艣nie opowiem o trudach codziennego 偶ycia, jakie by艂y udzia艂em mieszka艅c贸w pa艂acu, w kt贸rym przebywa艂o codziennie oko艂o pi臋膰 tysi臋cy os贸b. Trzeba by艂o je wy偶ywi膰, stworzy膰 im warunki do mieszkania i pracy na rzecz ogromnego pa艅stwa. Zobaczymy, 偶e pe艂na przepychu dekoracja przykrywa艂a trud codziennego 偶ycia dworzan i ich s艂u偶by. Prawdziw膮 walk臋 o byt z brudem i ciemno艣ciami, z brakiem wody i dost臋pu do kuchni, aby mo偶na by艂o przygotowa膰 posi艂ki, a nawet z gryzoniami! Mieszkanie na dworze francuskim w XVII i XVIII w. wymaga艂o wiele hartu ducha i tylko pozornie wydaje si臋 losem wygranym na loterii.

W warsztatach zostan膮 wykorzystane materia艂y wizualne, fragmenty film贸w. Na koniec przeprowadzimy quiz.

Przygotowanie przed warsztatem: Je艣li publiczno艣ci膮 b臋dzie m艂odzie偶 licealna, prosz臋 obejrze膰 film w re偶yserii Beno卯t Jacquot, Les Adieux 脿 la reine (呕egnaj Kr贸lowo) z roku 2012.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 60 - 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 30

18
Wprowadzenie do praktyki t艂umaczenia artystycznego. Warsztat.

Zaznajomienie m艂odzie偶y z rol膮 t艂umacza i z podstawow膮 problematyk膮 t艂umaczenia literackiego i z terminologi膮 opisu kwestii translatologicznych. Przyk艂ady strategii t艂umaczeniowych. Przyk艂ady problem贸w translatorskich i pr贸by ich wsp贸lnego rozwi膮zania. Praktyczne dzia艂ania zmierzaj膮ce do przet艂umaczenie kr贸tkiego utworu poetyckiego.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 60 - 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 30

19
呕ycie codzienne osiemnastowiecznej arystokracji.

Celem zaj臋膰 jest przybli偶enie uczestnikom stylu 偶ycia osiemnastowiecznych elit. W planie: rozk艂ad zaj臋膰 modnej damy, tajniki mody i makija偶u (m.in. mowa wachlarza, sztuka nak艂adania muszek), popularne rozrywki arystokracji (bale redutowe, 偶ywe obrazy, teatr de societe), przyjemno艣ci sto艂u (obyczaje zwi膮zane z ucztowaniem oraz osiemnastowieczne menu), tajemnice alkowy, czyli o osiemnastowiecznym ma艂偶e艅stwie.

Cz臋艣膰 warsztatowa obejmuje m.in. nauk臋 鈥瀔onwersacji鈥 za pomoc膮 wachlarza i 鈥瀖uszek鈥 oraz poznawanie krok贸w menueta.


Forma zaj臋膰: prelekcja z pokazem slajd贸w/warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: do 30 os贸b

20
J臋zykoznawstwo mo偶e by膰 zabawne: francuskie przys艂owia komiczne.

Celem zaj臋膰 jest przybli偶enie uczestnikom stylu 偶ycia osiemnastowiecznych elit. Przedstawienie poj臋cia paremiologii, przys艂owia i form pokrewnych przys艂owiu. Przegl膮d rodzaj贸w francuskich przys艂贸w komicznych. Wprowadzenie do teorii pragmatycznych mechanizm贸w komizmu obecnych w przys艂owiach.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 30 os贸b

21
Literatura w jednym zdaniu.

Ukazanie jednej z cech literacko艣ci: maksymalnej kondensacji sens贸w, na przyk艂adzie miniatury poetyckiej i prozatorskiej. Poszukiwanie odpowiedzi na pytanie: co sprawia, 偶e s艂owa obdarzone s膮 szczeg贸ln膮 moc膮 kreowania znacze艅. Odniesienie do komunikacji pozaliterackiej: czy w niej tak偶e mo偶na odnale藕膰 frazy i zdania o podobnym potencjale semantycznym.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: do 30 os贸b

22
Fran莽ais non standard - la langue famili猫re.

Celem zaj臋膰 jest zach臋cenie uczni贸w szk贸艂 ponadgimnazjalnych do kontynuacji nauki j臋zyka francuskiego oraz podj臋cia studi贸w na Wydziale Filologicznym U艁; przedstawienie wsp贸艂czesnych wariant贸w j臋zyka francuskiego przez pryzmat j臋zyka non-standard na przyk艂adzie piosenek/film贸w francuskich.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 30 os贸b

23
Fran莽ais non standard - la bande dessin茅e.

Celem zaj臋膰 jest zach臋cenie uczni贸w szk贸艂 ponadgimnazjalnych do kontynuacji nauki j臋zyka francuskiego oraz podj臋cia studi贸w na Wydziale Filologicznym U艁; przedstawienie wsp贸艂czesnych wariant贸w j臋zyka francuskiego przez pryzmat j臋zyka non-standard na przyk艂adzie komiks贸w.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 15 - 30 os贸b

24
Polszczyzna m贸wiona cudzoziemc贸w 鈥 mowa nasza czy obca?

Cele: rozpoznanie istniej膮cych w kulturze polskiej (literaturze, filmie, piosence) stereotyp贸w cudzoziemskiej mowy; om贸wienie najtrudniejszych miejsc w polszczy藕nie (punkty widzenia rodzimych i obcych u偶ytkownik贸w j臋zyka); nauczyciel j臋zyka polskiego jako obcego 鈥 opis 艣cie偶ek prowadz膮cych do zawodu.
鈥濨y j臋zyk gi臋tki powiedzia艂 wszystko, co pomy艣li g艂owa鈥︹ - ocena wypowiedzi cudzoziemc贸w m贸wi膮cych po polsku na podstawie nagra艅 DVD (cz臋艣膰 g艂贸wna warsztat贸w).

Przygotowanie przed warsztatem: Prosz臋 znale藕膰 fragmenty tekst贸w literackich, prasowych lub popularnych, w kt贸rych znajduj膮 si臋 przyk艂ady u偶ycia polszczyzny przez cudzoziemc贸w lub prosz臋 samodzielnie nagra膰 rozmow臋 z cudzoziemcem m贸wi膮cym po polsku i spisa膰 jej najciekawszy fragment (nie d艂u偶szy ni偶 1/2 strony). Mo偶na te偶 wykorzysta膰 dowolne nagranie dost臋pne w Internecie.


Forma zaj臋膰: warsztat
Czas trwania zaj臋膰: 90 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: 20 - 30 os贸b

25
Wojny markoma艅skie. Imperium Romanum zachwia艂o si臋 w posadach.

Wyst膮pienie na kanwie napisanej i opublikowanej (2011 r.) ksi膮偶ki pod tyt. "Wojny markoma艅skie 162 - 185 n.e.", ale z dodatkiem nowych danych i nowych przemy艣le艅. Charakterystyka wymienionych wojen ze wskazaniem na ich przyczyny, ale te偶 i skutki. Przegl膮d bada艅 archeologicznych zwi膮zanych z wojnami markoma艅skimi - obozy wojskowe na limesie, grobowiec germa艅skiego w艂adcy odkryty w Muszowie na Morawach.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

26
Wielkie w臋dr贸wki lud贸w i 艣wit narod贸w europejskich.

Przyczyny wielkich w臋dr贸wek lud贸w w Europie, ich bohaterowie oraz trasy jakie pokonali (uj臋cie kontekstualne). Archeologiczne znaleziska epoki (okaza艂e groby, trendy w sztuce itd.). Tworzenie si臋 pierwszych pa艅stw na gruzach Imperium Romanum. Rodzenie si臋 to偶samo艣ci i odr臋bno艣ci poszczeg贸lnych plemion i lud贸w.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

27
Badania nad pocz膮tkami pa艅stwa polskiego 1946 - 1966. Przygotowania do wielkiej rocznicy Tysi膮clecia Polski i przyj臋cia chrztu przez Mieszka I.

Up艂ywaj膮ce w 1966 r. rocznice tysi膮clecia pa艅stwa polskiego i jego chrztu wywo艂a艂y potrzeb臋 odpowiedniego ich uczczenia. Do obchod贸w milenijnych przygotowywa艂 si臋 zar贸wno Ko艣ci贸艂, jak i komunistyczne w艂adze pa艅stwowe. Jednak rzeczywisto艣膰 polityczna sprawi艂a, 偶e obie rocznice by艂y obchodzone osobno, co wi臋cej w atmosferze wzajemnego konfliktu. Po zako艅czeniu drugiej wojny 艣wiatowej to jednak 艣rodowisko uczonych jako pierwsze wskaza艂o na konieczno艣膰 nale偶ytego uczczenia zbli偶aj膮cych si臋 jubileuszy. Pioniersk膮 w tym rol臋 odegra艂 archeolog Witold Hensel. Zaplanowane dla ro偶nych historycznych dyscyplin dzia艂ania mia艂y na celu uzyskanie jak najwi臋kszej ilo艣ci wiadomo艣ci na temat genezy i funkcjonowania pa艅stwa Pierwszych Piast贸w (zniszczenia, jakie dotkn臋艂y wiele miast w okresie II wojny 艣wiatowej, w tym tak偶e te o dawnej, piastowskiej metryce, w spos贸b naturalny na czo艂o zada艅 badawczych wysun臋艂y badania wykopaliskowe, w tym pionierskie badania 艣redniowiecznej architektury np. roma艅skiej kolegiaty w Tumie pod 艁臋czyc膮). Przy okazji, z przyczyn bardziej politycznych i spo艂ecznych, du偶y nacisk po艂o偶ono na 鈥瀠dowodnienie s艂owia艅sko艣ci i prapolsko艣ci鈥 ziem zachodnich i p贸艂nocnych, czyli tzw. Ziem Odzyskanych (przy艂膮czonych do Polski na mocy decyzji konferencji w Ja艂cie i Poczdamie), co mia艂o dopom贸c w zespoleniu ich z reszt膮 kraju.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

28
Wielkie migracje u progu 艣redniowiecza.

Przemieszczenia plemion i lud贸w na nowe tereny Europy Wschodniej spowodowa艂y nieodwracalne zmiany oblicza tej cz臋艣ci kontynentu. Powstawa艂y nowe pa艅stwa i nowe o艣rodki osadnicze.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

29
Pocz膮tki Polski 鈥 ale kiedy i jak?

Nowe ustalenia, badania interdyscyplinarne, nowe koncepcje.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

30
Archeologia totalitaryzmu. Poszukiwania miejsc poch贸wku ofiar publicznej egzekucji w Zgierzu (20.III.1942).

W latach 2012-2013 Instytut Archeologii U艁 realizowa艂 projekt weryfikacji archeologicznych w Lesie Lu膰mierskim pod Zgierzem ko艂o 艁odzi. Celem bada艅 by艂o odnalezienie i przebadanie miejsca poch贸wku ofiar najwi臋kszej publicznej egzekucji w Kraju Warty, czyli egzekucji stu Polak贸w w dniu 20 marca 1942 r. w Zgierzu. Podj臋te badania, chocia偶 dotyczy艂y miejsca poch贸wku ofiar II wojny 艣wiatowej, skoncentrowane by艂y na odkrywaniu historii powojennej, kiedy nast膮pi艂 proces nawarstwiania si臋 informacji o r贸偶nym poziomie wiarygodno艣ci. Dane te s膮 coraz trudniejsze do zweryfikowania ze wzgl臋du na up艂yw czasu, a w konsekwencji coraz mniej liczne i mniej precyzyjne relacje ustne. W toku bada艅 odkryto miejsce pierwszego poch贸wku ofiar egzekucji zgierskiej, zawieraj膮cego nieliczne szcz膮tki kostne oraz elementy garderoby i przedmioty osobiste ofiar, m.in. srebrny sygnet z inicja艂ami. Ustalono, 偶e znajduj膮ce si臋 tam pierwotnie szcz膮tki zosta艂y przeniesione w inne miejsce w wyniku powojennej ekshumacji. Przeprowadzona kwerenda archiwalna oraz wywiady ze 艣wiadkami potwierdzi艂y, 偶e ekshumacja faktycznie zosta艂a przeprowadzona tu偶 po zako艅czeniu dzia艂a艅 wojennych. Na podstawie zabranych relacji i archiwalnych fotografii wytypowano miejsce, oznaczone dzi艣 krzy偶em, w kt贸rym mia艂y by膰 pochowane ekshumowane szcz膮tki. Badania archeologiczne doprowadzi艂y do odkrycia w tym miejscu powojennego grobu zawieraj膮cego liczne szcz膮tki kostne, elementy garderoby oraz przedmioty osobiste. Celem wyk艂adu jest przedstawienie na przyk艂adzie projektu poszukiwa艅 miejsc poch贸wku stu Polak贸w rozstrzelanych w Zgierzu, specyfiki bada艅 z zakresu archeologii wsp贸艂czesno艣ci, wykorzystuj膮cej 藕r贸d艂a archiwalne oraz relacje ustne. Walorem tych bada艅 jest wyprzedzenie dalszej biochemicznej destrukcji 藕r贸de艂 archeologicznych oraz mo偶liwo艣膰 weryfikacji to偶samo艣ci szcz膮tk贸w ofiar poprzez badania genetyczne.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

31
Rycerz i jego bro艅 w 艣redniowiecznym malarstwie i rze藕bie.

Wyk艂ad jest om贸wieniem przedstawie艅 uzbrojenia w 艣redniowiecznych 藕r贸d艂ach ikonograficznych, takich jak malarstwo 艣cienne, tablicowe i miniaturowe, witra偶e, rze藕ba, ale r贸wnie偶 p艂yty kafli piecowych, piecz臋cie i monety. Przewodni temat prezentacji stanowi por贸wnanie wizerunk贸w broni ochronnej i zaczepnej oraz rz臋du i oporz膮dzenia je藕dzieckiego w dzie艂ach sztuki ze wsp贸艂czesn膮 wiedz膮 bronioznawcz膮, opart膮 na analizie zabytk贸w archeologicznych oraz 艣redniowiecznych kronik i dokument贸w. Omawiane s膮 takie zagadnienia jak uproszczenia, archaizacja czy orientalizacja uzbrojenia w przedstawieniach plastycznych. W wyst膮pieniu poruszona zostanie r贸wnie偶 kwestia miejsca uzbrojenia w kontek艣cie ideowym (przestawienia w艂adc贸w, rycerzy, 艣wi臋tych) i tematycznym (sceny batalistyczne, turniejowe, paradne, 艂owieckie).


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

32
Wykopaliska bez 艂opaty, czy to mo偶liwe?

Przedmiotem wyk艂adu s膮 nowe metody badawcze, tzw. nieinwazyjne. Ich mo偶liwo艣ci dla rekonstrukcji historycznej struktury osadniczej. Przyk艂ad nieistniej膮ce miasto Nieszawa od bada艅 lotniczych i geofizycznych do makiety miasta.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

33
Ziemie polskie w pierwszych wiekach naszej ery.

Celem wyk艂adu b臋dzie prezentacja oblicza kulturowego ziem polskich. Przedstawione zostan膮 najwa偶niejsze kultury archeologiczne wraz z ich wyznacznikami.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

34
Moda Barbarzy艅c贸w, czyli jak ubierano si臋 w pierwszych wiekach naszej ery.

W staro偶ytno艣ci 鈥瀞zata zdobi艂a cz艂owieka鈥. Mia艂a na celu nie tylko chroni膰 przed ch艂odem, informowa艂a r贸wnie偶 o statusie w艂a艣ciciela. Celem wyk艂adu b臋dzie prezentacja nie tylko charakterystycznych element贸w stroju, ale i element贸w ozd贸b.


Forma zaj臋膰: Wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: wyk艂ad 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

35
艁贸d藕 przedhistoryczna.

Pocz膮tki zainteresowa艅 staro偶ytniczych na prze艂omie XIX i XX w. Pierwsze badania wykopaliskowe na terenie miasta. Wsp贸艂czesny obraz przesz艂o艣ci miasta zwi膮zanej z okresami pradziejowymi.


Forma zaj臋膰: wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

36
Archeologowie i krajobraz.

Metody badawcze archeologii krajobrazu ze szczeg贸lnym uwzgl臋dnieniem wsp贸艂pracy intedyscyplinarnej oraz nieinwazyjnych metod badawczych. Om贸wienie metod na przyk艂adzie program贸w badawczych zwi膮zanych z wczesno艣redniowiecznymi grodami Polski Centralnej oraz zespo艂u osadniczego w Ostrowitem.


Forma zaj臋膰: wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

37
Elity pa艅stwa Piast贸w na podstawie znalezisk grobowych.

Analiza wybranych poch贸wk贸w z obszaru pa艅stwa Piast贸w pod k膮tem identyfikacji przedstawicieli elit spo艂ecznych. Pr贸ba odpowiedzi na pytania zwi膮zane z chronologi膮, pozycj膮 spo艂eczn膮 i pochodzeniem etnicznym os贸b pochowanych z grobach szkieletowych z X-XII wieku.


Forma zaj臋膰: wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

38
鈥濸iramidy鈥 Pomorza Wschodniego, czyli rzecz o kurhanach epoki br膮zu i wczesnej epoki 偶elaza.

W ramach wyk艂adu om贸wione zostanie znaczenie kurhanu w obrz臋dowo艣ci pogrzebowej spo艂eczno艣ci kultury 艂u偶yckiej i kultury pomorskiej na obszarze Pomorza Wschodniego. Zaprezentowane zostan膮 informacje na temat lokalizacji cmentarzysk kurhanowych, ich rozmiar贸w, sposobu rozmieszczenia kurhan贸w. Wyk艂ad uzupe艂niony zostanie materia艂em ilustracyjnym.


Forma zaj臋膰: wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

39
O tym, jak prezentowali si臋 Hyperborejczycy. S艂贸w kilka o ich strojach, fryzurach 鈥 zawodach sportowych.

Do naszych czas贸w przetrwa艂o niewiele znalezisk archeologicznych, szczeg贸lnie grobowych, na podstawie kt贸rych mo偶na odtworzy膰 str贸j oraz fryzury spo艂eczno艣ci okresu halsztackiego (750-400 p.n.e.). Pe艂niejszy obraz uzyskujemy w momencie wykorzystania pochodz膮cych z tego czasu 藕r贸de艂 ikonograficznych. Nale偶a艂y do nich znane w kulturze halsztackiej situle, czyli bogato zdobione wiadra br膮zowe oraz popielnice twarzowe kultury pomorskiej. Wyk艂ad uzupe艂niony zostanie materia艂em ilustracyjnym.


Forma zaj臋膰: wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

40
鈥濵ur pruski鈥 w dawnej Polsce.

Ten rodzaj konstrukcji kojarzy si臋 g艂贸wnie z terenami Pomorza Zachodniego czy Prus. Ma艂o kto pami臋ta, 偶e wyst臋powa艂 on powszechnie w Polsce, zw艂aszcza w miastach鈥 ju偶 od p贸藕nego 艣redniowiecza a zacz膮艂 zanika膰 powoli od XVI w. podobnie jak chaty drewniane znikn臋艂y zupe艂nie z polskiego krajobrazu w latach 70-tych XX w. Wydaje si臋 wskazanym przypomnie膰 rol臋 jak膮 ten rodzaj konstrukcji odegra艂 w historii budownictwa na naszych ziemiach.


Forma zaj臋膰: wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅

41
Najciekawsze zabytki konserwowane w Pracowni Konserwacji Zabytk贸w Metalowych IA U艁.

Od roku 1994 roku w pracowni konserwowano du偶膮 ilo艣膰 zabytk贸w z r贸偶nych okres贸w historycznych. Jedn膮 z kategorii s膮 militaria. W艂a艣nie one nale偶膮 do najciekawszych i wdzi臋cznych obiekt贸w. Kilka z nich zas艂uguje na szczeg贸ln膮 uwag臋, ze wzgl臋du na r贸偶norodne badania specjalistyczne wykonane przy okazji zabieg贸w konserwatorskich. Wydaje si臋 ciekawe przedstawienie ich szerszemu og贸艂owi.


Forma zaj臋膰: wyk艂ad
Czas trwania zaj臋膰: 60 min.
Dopuszczalna liczba uczestnik贸w: bez ogranicze艅