Szczegółowa problematyka studiów:
Zajęcia z antropologii biologicznej:
- Stan prawny w zakresie badań ludzkich szczątków kostnych pozyskiwanych podczas badań archeologicznych w Polsce i w innych krajach europejskich.
- Archeogenetyka: podstawy teoretyczne, możliwości i wyniki badań starożytnego DNA (aDNA).
- "Chemia kości": rekonstrukcja diety dawnych populacji ludzkich oraz procesów migracyjnych w oparciu o badania mikro- i makroelementów oraz stałych izotopów.
- Zróżnicowanie międzypopulacyjne współczesnych populacji ludzkich i jego historia. Znaczenie adaptacyjne różnic międzypopulacyjnych w obrębie naszego gatunku. Procesy mikroewolucyjne w populacjach ludzkich. Mechanizmy rasogenezy. Realność istnienia ras ludzkich w świetle badań morfologicznych, genetycznych. Zróżnicowanie międzypopulacyjne człowieka a współczesna medycyna.
- Paleomikrobiologia i paleoepidemiologia: historia epidemii; możliwości identyfikacji i badań mikroorganizmów chorobotwórczych w materiale archeologicznym.
- Rekonstrukcja zasiedlenia Europy i procesów migracyjnych w oparciu o dane antropologiczne i genetyczne.
- Podstawy paleopatologii: klasyfikacja zmian chorobowych obserwowanych na szkielecie, rozpoznawanie niektórych zmian chorobowych najczęściej spotykanych w badaniach populacji szkieletowych (zmiany rozwojowe, degeneracyjne, nowotworowe, infekcje, urazy), historia niektórych chorób zakaźnych (trąd, gruźlica, kiła).
- Pochodzenie człowieka: przegląd aktualnych znalezisk związanych z ewolucją człowiekowatych; kontrowersje wokół teorii ewolucji i jej stosowania do wyjaśnienia pochodzenia człowieka; przyszłość ewolucyjna ludzkości.
- Metodyka badań i eksploracji pochówków ludzkich, ze szczególnym zwróceniem uwagi na pochówki ciałopalne oraz specyfikę badań grobów masowych.
- Odtwarzanie cech człowieka na podstawie badań szkieletu (płeć, wiek, cechy budowy ciała, zmiany chorobowe), rekonstrukcja stresu funkcjonalnego (odtwarzanie specyficznych typów aktywności fizycznej związanych z wykonywaną pracą i zajęciami ludzi w przeszłości).
- Paleodemografia: metody rekonstrukcji i wyniki badań zjawisk demograficznych w populacjach pradziejowych i historycznych (podstawowe pojęcia z zakresu demografii, konstrukcja tablic wymieralności).
- Metody określania profilów zdrowotnych dawnych populacji na podstawie badań szkieletów ludzkich; analiza stanu zdrowotności populacji ludzkich w perspektywie historycznej - Global Health Project.
- Współczesne metody badań etnogenetycznych.
Zajęcia z archeologii:
- Megality: kamienie milowe w rozwoju społeczeństw neolitycznych Europy (celem zajęć jest próba ukazania szerokiego wachlarza problemów: od „atlantyckiej” genezy megalitów, poprzez prezentację ich najwcześniejszych form, procesów rozprzestrzeniania się megalitów, ich zróżnicowania chronologicznego, prezentację form postmegalitycznych, aż do kwestii związanych z ich znaczeniem kulturowym. Szczególny nacisk położony zostanie na kwestię procesów megalityzacji szeroko rozumianej Europy Środkowej).
- Kult zmarłych i wierzenia barbarzyńskiej Europy (przedmiotem zajęć jest analiza obrządku pogrzebowego - sposób składania zmarłego, zróżnicowanie wyposażenia grobów, rodzaj darów - od okresu przedrzymskiego do okresu wędrówek ludów; scharakteryzowane zostaną też miejsca depozytowo-ofiarne, w których składano ofiary bogom).
- Od kremacji do inhumacji. Religia – społeczeństwo – państwo (przedmiotem zajęć są zagadnienia dotyczące przemian obrzędowości pogrzebowej w efekcie zachodzących na terenie Słowiańszczyzny przeobrażeń społecznych, politycznych i religijnych we wczesnym średniowieczu).
- Wstęp do archeologii (celem zajęć jest omówienie zakresu badań archeologii, miejsca jej wśród nauk historycznych, specyfiki stosowanych metod badawczych oraz historii kształtowania się koncepcji i kierunków badawczych w archeologii).
Zajęcia z lingwistyki:
- Język i językoznawstwo (podstawowe terminy, pojęcia i definicje), cechy i funkcje języka, poziomy opisu języka (od fonów i fonemów do zdań i tekstów) i dziedziny językoznawstwa (od fonetyki i fonologii do gramatyki tekstu).
- Badanie znaków (wprowadzenie do semiotyki); badanie słów i słownictwa (wybrane zagadnienia z zakresu słowotwórstwa, leksykologii, leksykografii i etymologii); badanie zdań i struktur (wybrane zagadnienia z zakresu składni); badanie znaczeń (wybrane zagadnienia z zakresu semantyki, problem ‘znaczenia’); badanie użyć (wybrane zagadnienia z zakresu pragmatyki); badanie tekstów (wybrane zagadnienia z zakresu gramatyki tekstu i analizy dyskursu).
- Różnorodność języków, kontakty językowe, rozwój języków (wybrane zagadnienia z zakresu typologii i gramatyki historycznej).
- Język, myśl, rzeczywistość (współczesne spojrzenie na hipotezę Sapira-Whorfa; uniwersalizm, relatywizm, determinizm).
- Mowa i pismo (pierwotność mowy, badanie mowy, gramatyka języka mówionego, powstanie i rozwój pisma, systemy pisma).
- Wybrane szkoły językoznawcze i paradygmaty naukowe (strukturalizm, funkcjonalizm, generatywizm, kognitywizm); językoznawstwo i dyscypliny pokrewne (wybrane zagadnienia z zakresu socjolingwistyki, psycholingwistyki, etnolingwistyki).
- Filozoficzne pytania o naturę języka (wybrane zagadnienia z zakresu filozofii języka, filozofii lingwistycznej, filozoficznych i logicznych podstaw języka).
- Kody komunikacyjne i wprowadzenie do językoznawstwa kognitywnego.
- Podstawowe zagadnienia językoznawstwa komputerowego i korpusowego.
- Lingwistyczne i pedagogiczne aspekty dysleksji
Zajęcia z antropologii kulturowej:
- Antropologiczne teorie kultury (podstawowy słownik antropologii kulturowej; omówienie wybranych koncepcji kultury, ze szczególnym uwzględnieniem relacji pomiędzy człowiekiem, uczestnikiem kultury a typem kultury; wskazanie zależności pomiędzy wzorami kultury a zachowaniami ludzkimi; problem jedności natury ludzkiej z perspektywy antropologii kulturowej; relacja jednostka – wspólnota; kultura jako przestrzeń realizacji potrzeb ludzkich; kultura jako forma komunikacji).
- Metody badania kultury (antropologia kulturowa jako nauka empiryczna; przegląd podstawowych metod i narzędzi badań antropologicznych; techniki badań terenowych; sposoby opracowania i interpretacji materiału terenowego).
- Wybrane zagadnienia z etnologii pozaeuropejskiej (człowiek a ekosystem: eksploatacja środowiska naturalnego, typy gospodarowania, materialna sfera kultury; zróżnicowanie etniczne i językowe świata; współczesne procesy etniczne i etnogenetyczne).