ODNOWIENIA DOKTORATÓW NAUKOWYCH: prof. Janina Jakubowska-Gabara

Profesor Janina Jakubowska-Gabara całe swoje życie zawodowe związała z Uniwersytetem Łódzkim. Jest absolwentką Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi (obecnie Wydział Biologii i Ochrony Środowiska), gdzie uzyskała stopień magistra w 1968 r., stopień doktora w 1976 r. oraz doktora habilitowanego w 1994 r. W roku 1995 została powołana na stanowisko profesora nadzwyczajnego Uniwersytetu Łódzkiego, a w 2003 r. uzyskała tytuł naukowy profesora. Jej dziedziną naukową są nauki biologiczne, a wybraną dyscypliną – botanika.

Działalność naukowa prof. Jakubowskiej-Gabara koncentrowała się przede wszystkim na badaniach zbiorowisk leśnych, ich zróżnicowaniu i przemianach zachodzących zarówno pod wpływem naturalnych procesów sukcesyjnych, jak i czynników antropogenicznych. Szczególne uznanie zdobyły jej wnikliwe badania nad zespołem świetlistej dąbrowy (Potentillo albae-Quercetum), w których wykazała mechanizmy umożliwiające trwanie tego zbiorowiska oraz te, które prowadzą do jego zaniku. Pani Profesor jest również wybitną badaczką flory naczyniowej, ze szczególnym uwzględnieniem regionu środkowej Polski. Odkryła i opisała wiele nowych stanowisk rzadkich i cennych gatunków roślin, znaczących nie tylko z punktu widzenia nauki, lecz także ochrony przyrody. Efektem tych badań jest szereg opracowań syntetycznych dotyczących rozmieszczenia gatunków chronionych, rzadkich i zagrożonych wyginięciem. Szczególnie wyróżnia się Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce Środkowej, nagrodzony w 2012 r. przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W swoich badaniach Pani Profesor wykorzystywała i rozwijała metody kartografii geobotanicznej, z pasją tworząc naukowe bazy danych florystycznych. W jej dorobku znajdują się również analizy dotyczące zróżnicowania morfologicznego i anatomicznego wybranych gatunków. Jako autorka lub współautorka niemal 150 publikacji, w tym 80 artykułów naukowych, czterech monografii oraz ośmiu rozdziałów w monografiach zbiorowych, prof. Janina Jakubowska-Gabara zyskała uznanie jako badaczka ceniona zarówno w kraju, jak i za granicą.

Warto podkreślić, że jej prace miały również znaczenie aplikacyjne – stanowiły podstawę projektów utworzenia i planów ochrony parków krajobrazowych oraz rezerwatów przyrody, a także opracowań metodycznych dotyczących ochrony ciepłolubnych dąbrów w Polsce. Pani Profesor uczestniczyła w realizacji ośmiu programów badawczych poświęconych geobotanicznym podstawom oceny i kształtowania środowiska.

Profesor Janina Jakubowska-Gabara aktywnie angażowała się w działalność środowiska botaników. W toku swojej kariery naukowej została członkiem International Association for Vegetation Science, Polskiego Towarzystwa Botanicznego (przez wiele lat przewodniczyła Oddziałowi Łódzkiemu), Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika (członek Zarządu Oddziału), a także Rady Naukowej Bolimowskiego Parku Krajobrazowego. Wniosła też istotny wkład w ocenę dorobku naukowego innych badaczy – sporządziła sześć recenzji w przewodach habilitacyjnych, 10 w przewodach doktorskich, niemal 50 recenzji wniosków grantowych do Komitetu Badań Naukowych, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Narodowego Centrum Nauki, a także kilkadziesiąt recenzji wydawniczych. Była promotorką czterech doktoratów, 48 prac magisterskich i pięciu licencjackich.

Obowiązki dydaktyczne Pani Profesor zawsze wypełniała z najwyższą starannością i zaangażowaniem, będąc nauczycielem akademickim w pełnym znaczeniu tego słowa. Prowadziła wykłady, konwersatoria, seminaria, zajęcia terenowe i laboratoryjne na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych. Wspierała także młodzież zainteresowaną naukami przyrodniczymi, m.in. poprzez wieloletni udział w pracach Komitetu Okręgowego Olimpiady Biologicznej w Łodzi (1995–2013). Jest również autorką prac kompilacyjnych i popularnonaukowych, które wciąż służą studentom i badaczom.

W ciągu 45 lat pracy na Uniwersytecie Łódzkim Pani Profesor pełniła wiele odpowiedzialnych funkcji organizacyjnych. Była kierownikiem studiów niestacjonarnych (2002–2008) oraz kierownikiem Zakładu Systematyki i Geografii Roślin w Katedrze Geobotaniki (1997–2014), pracowała też w Komisji Egzaminacyjnej na kierunku biologia. Aktywnie działała też na forum ogólnopolskim – jako członek Głównej Komisji Rewizyjnej Polskiego Towarzystwa Botanicznego (1995–2001), Zarządu Głównego PTB (2004–2010), Komitetu Botaniki PAN (2007–2010) oraz Komisji Rewizyjnej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego (2012–2015).

Za swoją działalność naukową, dydaktyczną i organizacyjną Pani Profesor została wielokrotnie wyróżniona. Otrzymała nagrody indywidualne Rektora UŁ (1986, 1994, 2005), nagrody zespołowe Rektora UŁ (1978, 2001), Złoty Krzyż Zasługi (1989), Medal Komisji Edukacji Narodowej (2005), Złotą Odznakę UŁ (2010), Nagrodę Zespołową Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2012) oraz Medal Merentibus (2018).

Długoletnia i wszechstronna działalność prof. Janiny Jakubowskiej-Gabara stanowi wzór postawy naukowca, nauczyciela i organizatora życia akademickiego.