• czas i miejsce trwania wystawy:  24 lipca – 12 września 2026 r., Uniwersytecka Galeria Wozownia 1/5, Pałac Biedermanna, ul. Franciszkańska 1/5

• otwarcie 24 lipca 2026 r. godz. 18.00

   

Budowane z czerwonej cegły fabryki i robotnicze osiedla są niezaprzeczalnym znakiem rozpoznawczym Łodzi. Mało kto jednak wie, że drugie „ceglane miasto” znajduje się pod ziemią. To ponad 250 kilometrów murowanych kolektorów o różnych wielkościach i kształtach, które stanowią prawdziwe dzieła sztuki inżynierskiej z początku XX wieku. Uwagę zwraca kunszt i precyzja ich wykonania, a szczególnie ciekawe pod względem konstrukcji są komory, w których łączą się ze sobą główne miejskie kolektory. Ich ogromna kubatura i łukowate sklepienia bez trudu przywodzą na myśl podziemia średniowiecznych warowni.

Najnowsza wystawa w uniwersyteckiej Galerii Wozownia 1/5 odsłania to nieznane oblicze łódzkich podziemi – przestrzeni, które na co dzień pozostają całkowicie poza zasięgiem mieszkańców. Cykl fotografii powstał z okazji wyjątkowego jubileuszu 100-lecia Zakładu Wodociągów i Kanalizacji (ZWiK). Dzięki wsparciu pracowników ZWiK możliwe było bezpieczne zejście do zabytkowych, ceglanych kanałów zaprojektowanych przez Williama Lindleya i udokumentowanie ich niezwykłej architektury oraz codziennej pracy ludzi, którzy dbają o funkcjonowanie miejskiej infrastruktury.

Uchwycenie tych unikalnych miejsc na fotografiach było ogromnym wyzwaniem – wykonanie zdjęć w całkowicie ciemnych kanałach wymagało od autora niezwykłego kunsztu i unikalnych umiejętności technicznych. Efekt jest jednak zachwycający. Prezentowane obrazy doskonale pokazują dorobek pracy budowniczych łódzkiej kanalizacji. Na ekspozycji zobaczymy nie tylko zdjęcia podziemnych ceglanych kolektorów, ale również komory przelewów burzowych oraz podziemne kanały łódzkich rzek: Jasienia, Łódki czy Karolewki. Dopełnieniem warstwy wizualnej są niezwykłe, autentyczne eksponaty związane z historyczną i współczesną pracą w kanałach.

Wystawa z historią w tle 

Projektantem łódzkich kanałów jest brytyjski inżynier Sir William Heerlein Lindley. Sprzeciwiał się układaniu pod ulicami w Łodzi kanałów z rur betonowych. Uznał, że ze względu na wysoką temperaturę i agresywność fabrycznych ścieków konieczna jest budowa wytrzymałych kanałów z cegieł – ze spodami kamiennymi. Przy fabrykach, które odprowadzały ścieki z dużą zawartością kwasów, musiały powstać kanały z kamionkową okładziną. Budowę łódzkich kanałów rozpoczęto 101 lat temu – w roku 1925. Pracami kierował współpracownik Williama Heerleina Lindleya – inżynier Stefan Skrzywan.

Wernisaż wystawy i spotkanie autorskie „PODZIEMNA ŁÓDŹ” odbędzie się 24 lipca o godzinie 18.00 
Spotkanie autorskie poprowadzi Karina Lisiecka – kulturoznawczyni, fotografka i archiwistka.

Program wydarzeń

Zapraszamy do udziału w bezpłatnych wydarzeniach:

• Podziemna Łódź w ogrodach Biedermanna – spacer szlakiem rzek i kanałów - oprowadzanie szlakiem łódzkich rzek i kanałów w obrębie ogrodów Pałacu Alfreda Biedermanna – szczegóły wkrótce
• Cztery spojrzenia na „Podziemną Łódź”: Dyskusja panelowa towarzysząca wystawie Pawła Hikisza (12 września 2026 r.) – szczegóły wkrótce

Partnerem wystawy jest Zarząd Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Łodzi