W wydaniu znalazły się teksty poświęcone m.in. roli organizacji międzynarodowych w kształtowaniu bezpieczeństwa, strategicznej kulturze Litwy, migracji obywateli Ukrainy do Polski, rosyjskojęzycznym mediom i idei „ruskiego miru”, a także relacjom indyjsko-bangladeskim w kontekście rywalizacji Chin i Indii. Numer uzupełniają analizy dotyczące politycznego wymiaru ruchu olimpijskiego oraz historii polskiej i rosyjskiej myśli geopolitycznej.
Więcej o tytułach:
Od Europy Wschodniej po Azję Centralną
Artykułem otwierającym numer jest tekst Timothy’ego Bridgmana „To nie nasz problem: Socjo-polityka w Muzeum Olimpijskim w Lozannie”. Autor przygląda się temu, w jaki sposób Muzeum Olimpijskie przedstawia społeczno-polityczne aspekty wcześniejszych igrzysk. Analiza ekspozycji prowadzi do pytania o odpowiedzialność instytucji sportowych i muzealnych za sposób opowiadania o politycznym wymiarze sportu.
Problematyce bezpieczeństwa poświęcona jest publikacja Krystiana Pachuckiego-Włoseka „Rola Szanghajskiej Organizacji Współpracy w kształtowaniu bezpieczeństwa państw Azji Centralnej”. Autor analizuje współpracę Kazachstanu, Kirgistanu, Tadżykistanu i Uzbekistanu w ramach Szanghajskiej Organizacji Współpracy, zwracając uwagę na zróżnicowane priorytety bezpieczeństwa poszczególnych państw i ich związek z interesami narodowymi.
Geopolityka ma swoją historię
Interesującym połączeniem historii i współczesnej refleksji geopolitycznej są dwie części opracowania Piotra Przybytka poświęcone reportażom Konstantego Srokowskiego – „W stolicy białego cara” z 1904 r. oraz „Likwidacya caratu” z 1905 r. Autor pokazuje, że Srokowski już na początku XX wieku dostrzegał związki między geografią, historią i funkcjonowaniem państwa rosyjskiego. Co szczególnie interesujące, część jego spostrzeżeń była zbieżna nie tylko z polską, ale również z rosyjską myślą geopolityczną. Analiza historycznych diagnoz Srokowskiego staje się tym samym okazją do refleksji nad trwałością określonych sposobów postrzegania Rosji i jej miejsca w Europie.
Litwa, Polska i zmieniające się środowisko bezpieczeństwa
Ważnym dla polskiego odbiorcy tekstem jest artykuł Aleksandra Zalecha „Kultura strategiczna Litwy”. Autor analizuje czynniki kształtujące litewską politykę bezpieczeństwa oraz wskazuje na przemiany, jakie nastąpiły w relacjach Litwy z Polską w związku ze zmianą sytuacji bezpieczeństwa w Europie po 2014 roku i rosyjskiej agresji na Ukrainę. Tekst pozwala spojrzeć na relacje polsko-litewskie z perspektywy szerszych przemian geopolitycznych regionu.
Migracje z Ukrainy – między danymi a polityką publiczną
Jednym z najbardziej bezpośrednio związanych z polską rzeczywistością artykułów jest opracowanie Ewy Flaszyńskiej „Migranci z Ukrainy w systemie instytucjonalnym polskiego rynku pracy w świetle danych administracyjnych: wyzwania integracji systemów danych publicznych”. Badaczka analizuje dane pochodzące m.in. z systemu ubezpieczeń społecznych, rejestrów dotyczących dostępu cudzoziemców do rynku pracy oraz ewidencji pobytowych. Zwraca uwagę na wieloźródłowy i niespójny charakter systemu informacji publicznej, który utrudnia precyzyjne określenie skali aktywności zawodowej migrantów. Jednocześnie wskazuje na rosnące znaczenie obywateli Ukrainy na polskim rynku pracy oraz stopniową zmianę charakteru migracji – od krótkookresowej w kierunku bardziej stabilnego pobytu.
Media i „ruski mir”
Kolejny tekst – autorstwa Antona Czeluskina i Sylwestra Woźniaka – podejmuje problem rosyjskojęzycznych mediów elektronicznych jako narzędzia budowania wpływów Rosji. Na przykładzie Łotwy autorzy analizują narracje kierowane do rosyjskojęzycznej diaspory i pokazują, w jaki sposób kwestie języka, tożsamości i pamięci historycznej mogą być wykorzystywane do mobilizacji politycznej. Artykuł zwraca uwagę na mechanizmy przedstawiania rosyjskojęzycznych mieszkańców Łotwy jako grupy dyskryminowanej oraz na sposób, w jaki tego rodzaju narracje wpisują się w ideologię „ruskiego miru”.
Rywalizacja Indii i Chin – perspektywa Azji Południowej
Numer wychodzi również poza tradycyjnie rozumiany obszar Europy Wschodniej. Cezary Pawlak i Naimul Hamid Riaz analizują politykę Indii wobec Bangladeszu w kontekście rywalizacji chińsko-indyjskiej.
Autorzy wskazują na znaczenie m.in. kwestii gospodarczych, sporów o zasoby wodne, tranzytu oraz bezpieczeństwa północno-wschodnich Indii. Szczególne znaczenie przypisują zmianom politycznym w Bangladeszu w 2024 r. i ich wpływowi na strategiczne przesunięcie tego państwa w kierunku Chin. Artykuł pokazuje, że regionalne konflikty i napięcia coraz trudniej analizować w oderwaniu od szerszej rywalizacji mocarstw.
Najnowszy numer „Eastern Review” jest dobrym przykładem interdyscyplinarnego charakteru badań nad Europą Wschodnią i obszarem postsowieckim. Obok klasycznych zagadnień geopolitycznych i bezpieczeństwa pojawiają się kwestie migracji, funkcjonowania instytucji publicznych, mediów, tożsamości, pamięci historycznej oraz społeczno-politycznego wymiaru sportu.
Wspólnym mianownikiem publikowanych tekstów jest próba uchwycenia zmieniającego się układu sił i zależności we współczesnym świecie – zarówno z perspektywy państw Europy Środkowej i Wschodniej, jak i szerszego obszaru Eurazji.
„Eastern Review” jest czasopismem naukowym poświęconym przemianom politycznym, prawnym, społecznym, gospodarczym oraz językowo-kulturowym zachodzącym w Europie Wschodniej i na obszarze postsowieckim. Czasopismo rozwija działalność Międzynarodowego Centrum Badań Wschodnioeuropejskich Uniwersytetu Łódzkiego i stanowi forum interdyscyplinarnej wymiany wiedzy na temat regionu.
Pełny numer „Eastern Review”, Tom 14, nr 2 (2025), dostępny jest online na stronie czasopisma.
