Z ogromną radością dzielimy się kolejnymi wynikami naszych wieloletnich badań! W najnowszym numerze prestiżowego czasopisma naukowego Zoological Journal of the Linnean Society ukazał się artykuł opisujący trzy nowe, ciekawe gatunki kiełży z rodzaju Gammarus. Publikacja jest owocem współpracy między zespołem z naszej katedry (Luiz F. Andrade, Tomasz Mamos, Michał Grabowski) i Denis Copilas-Ciocianu z Nature Research Centre (Litwa) oraz wielu wypraw terenowych organizowanych przez MG, TM i DCC w różne rejony Karpat w ciągu ostatnich dwudziestu lat.
Kilka zakulisowych ciekawostek:
- Muzyczny akcent: Jeden z nowych gatunków, Gammarus pinkfloydorum, został nazwany na cześć legendarnego zespołu Pink Floyd. Dlaczego? To proste – Michał jest wielkim fanem tej brytyjskiej grupy a jej muzyka od lat towarzyszy mu w pracy naukowej! Gatunek ten jest endemiczny dla strumieni malowniczego i wciąż słabo zbadanego masywu Piatra Craiului w Karpatach Południowych.
- Nietypowe siedlisko: Kolejny z gatunków, Gammarus dobrogicus, został znaleziony po raz pierwszy w... poidle dla bydła, które ma ponad 130 lat i pamięta jeszcze czasy przynależności płd.-wsch. Rumunii do Imperium Osmańskiego (niezwykle ciekawą historię tego poidła znajdziecie poniżej w komentarzu MG). Jak widać, naukowe niespodzianki mogą czekać na nas w najbardziej nieoczekiwanych miejscach. Ten skorupiak jest endemitem licznie zamieszkującym źródła i strumienie niezwykle cennego przyrodniczo rejonu, jakim jest Wyżyna Dobrudży na pograniczu Rumunii i Bułgarii.
- Hołd dla mistrza: Trzeci gatunek, Gammarus carausui, upamiętnia wybitnego rumuńsko-mołdawskiego karcynologa i ichtiologa, profesora Sergiu Caraușu (1907-1997), który w pierwszej połowie XX wieku jako pierwszy prowadził szeroko zakrojone badania nad fauną skorupiaków obunogich Rumunii. Ten gatunek jest endemitem zamieszkującym Góry Zachodniorumuńskie (Munții Apuseni) w Masywie Bihor.
Choć nowo opisane kiełże są bardzo podobne z wyglądu (tzw. gatunki pseudokryptyczne), badania genetyczne pozwoliły precyzyjnie zdefiniować cechy morfologiczne, które je różnią. Co zdumiewające, analiza DNA wykazała, że ich drogi rozeszły się już w miocenie. Te małe skorupiaki ewoluują niezależnie od kilkunastu milionów lat – to okres dwukrotnie dłuższy niż czas, jaki upłynął od rozdzielenia się linii ewolucyjnych człowieka i naszych najbliższych krewnych wśród małp. Karpaty są jednym z kluczowym „schronisk” (refugiów), umożliwiających organizmom przetrwanie zmian środowiska, w tym ostatniej epoki lodowcowej. W dzisiejszych czasach, wiele z tych gatunków może być zagrożonych wyginięciem, zanim w ogóle je poznamy.
Gratulujemy całemu zespołowi i zachęcamy do lektury!
https://doi.org/10.1093/zoolinnean/zlaf178
