Polsko-czeskie spory terytorialne w świetle prawa międzynarodowego – naukowcy z Wydziału Prawa i Administracji UŁ zakończyli kwerendę do projektu

Dr Tomasz Lachowski i dr Mateusz Piątkowski z Katedry Prawa Międzynarodowego i Stosunków Międzynarodowych UniLodz zakończyli kilkudniową kwerendę naukową na Śląsku Cieszyńskim (z pokaźnym materiałem do dalszych badań!), prowadzoną w ramach międzynarodowego projektu NCN/GAČR poświęconego polsko-czeskim sporom terytorialnym w świetle prawa międzynarodowego.

Opublikowano: 13 sierpnia 2026

Naukowcy prowadzili badania w Książnicy Cieszyńskiej, Archiwum Państwowym w Cieszynie, Bibliotece Muzeum Těšínska w Czeskim Cieszynie – a także – w Archiwum Państwowym w Katowicach, których pracownicy okazali nieocenioną pomoc w ich przeprowadzeniu. Szczególne podziękowania kierowane są zaś do zespołu Książnicy Cieszyńskiej, z jej dyrektorem Krzysztofem Szelongiem na czele, za wyjątkową pomoc i zaangażowanie.

Badany przez naszych naukowców spór terytorialny analizowany jest przede wszystkim z perspektywy prawa międzynarodowego – jego mechanizmów, argumentacji prawnej oraz międzynarodowego wymiaru konfliktu polsko-czechosłowackiego. Jednocześnie kwerenda pokazała, jak ważne dla pełnego zrozumienia tego typu sporów są źródła lokalne. To właśnie w archiwach i bibliotekach można lepiej uchwycić doświadczenia mieszkańców, dynamikę wydarzeń, język ówczesnych debat oraz społeczny i polityczny kontekst decyzji podejmowanych na szczeblu międzynarodowym.

Pobyt na Śląsku Cieszyńskim nie ograniczał się jednak do pracy w archiwach. Dr Lachowski i dr Piątkowski odwiedzili również miejsca pamięci związane z historią regionu i obecnością Polaków na jego obszarze – m.in. Żwirkowisko w Cierlicku, tj. miejsce katastrofy Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury w 1932 r.; miejsce zbrodni na polskich żołnierzach w Stonawie podczas konfliktu polsko-czechosłowackiego o Śląsk Cieszyński w 1919 r.; a także Żywocice – miejsce tragicznych wydarzeń z 1944 r., kiedy niemieckie siły okupacyjne zamordowały mieszkańców miejscowości, w zdecydowanej większości Polaków, ale także Czechów.

Nasi badacze przemierzali również różne części Zaolzia – od przemysłowych „dołów”, na czele z Karwiną, po góralską część regionu, z urokliwym Jabłonkowem i okolicznymi miejscowościami, gdzie do dziś żyje aktywna społeczność polska. Ważnym dopełnieniem pobytu okazały się liczne spotkania z mieszkańcami Śląska Cieszyńskiego – zarówno po polskiej, jak i czeskiej stronie Olzy. Rozmowy z przedstawicielami miejscowej społeczności pozwoliły lepiej poznać lokalną pamięć, doświadczenia i współczesne spojrzenie na historię regionu oraz polsko-czeskie relacje.

Opublikowano: Marcin Kowalczyk

ul. Narutowicza 68, 90-136 Łódź
NIP: 724 000 32 43
Adres do doręczeń elektronicznych (ADE): AE:PL-74796-17640-IHHIV-17
KONTAKT​​​​​​​

Funduszepleu
Projekt Multiportalu UŁ współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR