DOFINANSOWANIE (DOTACJA WFOŚiGW w Łodzi): 458 460,00 zł
CAŁKOWITA WARTOŚĆ: 575 900,00 zł
Okres realizacji: 01.01.2026 – 31.12.2028 r.
Opis zadania
Gwałtowny rozwój cywilizacyjny, stres i choroby z tym związane sprawiają, że ludzie coraz częściej nadużywają różnego rodzaju farmaceutyków. Spożycie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, antybiotyków, hormonów, leków regulujących ciśnienie i poziom cholesterolu rośnie, zwłaszcza u ludzi żyjących w dużych miastach. Przeludnione aglomeracje miejskie o przestarzałym i niewydolnym systemie kanalizacji ogólnospławnej mogą stanowić poważne zagrożenie dla organizmów żyjących w rzekach przepływających przez tereny zurbanizowane. Obecność leków wprowadzanych do rzek może zanieczyszczać również wody gruntowe, a w konsekwencji także ujęcia wody.
Badania dotyczące obecności różnego rodzaju farmaceutyków i środków ochrony osobistej, określanych jako Pharmaceuticals and Personal Care Products (PPCPs), w środowisku wodnym rozpoczęto stosunkowo niedawno. Niewiele wiadomo też o stężeniu, częstości i sezonowości występowania, biodegradowalności zarówno w wodzie, jak i osadach dennych. Wydalane przez ludzi substancje biologicznie czynne w postaci wyjściowej lub częściowo metabolizowanej przez organizm, z dużym prawdopodobieństwem mogą być bioakumulowane w organizmach wodnych, podobnie jak dzieje się to z innymi rodzajami zanieczyszczeń.
Realizowany projekt zakłada badania na czterech wybranych odcinkach rzek przepływających przez centrum dużego miasta, mających kontakt z surowymi ściekami bytowymi pochodzącymi z kanalizacji miejskiej. Dodatkowo przebadany zostanie strumień ścieków docierający bezpośrednio do miejskiej oczyszczalni ścieków, a także efekt końcowy po procesie oczyszczania, który trafia do rzeki Ner. Przy użyciu chromatografii cieczowej ze spektrometrem mas zostanie przeprowadzona analiza zawartości wybranych farmaceutyków (diklofenak, ibuprofen, 17beta-estradiol, progesteron, erytromycyna, tetracyklina, kofeina) w wodzie, osadach dennych oraz tkankach bezkręgowców wodnych z prób zebranych we wszystkich porach roku, z uwzględnieniem warunków atmosferycznych i podstawowych parametrów fizyko-chemicznych wody. Pozwoli to ocenić skalę zanieczyszczenia rzek miejskich tego typu substancjami, określić możliwość ich kumulacji w środowisku wodnym, a także dopracować metodykę wykrywania farmaceutyków do celów monitoringu środowiskowego w przyszłości. Dyrektywy unijne zakładają wprowadzenie badań dla tego typu ksenobiotyków w najbliższym czasie. Spodziewanym efektem końcowym będzie zbiór wytycznych przydatny do stworzenia w przyszłości Normy Polskiej dla oceny zanieczyszczeń środowiska wodnego farmaceutykami.
Strona internetowa WFOŚiGW w Łodzi
Tekst: dr hab. Mariusz Tszydel, prof. UŁ (Katedra Ekologii i Zoologii Kręgowców, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
Redakcja i grafika: Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
