Szósty sezon nowego etapu poszukiwań mogił ofiar niemieckich zbrodni nazistowskich i komunistycznych stanowi kontynuację wcześniejszych badań, kierowanych przez prof. Mariana Głoska (2008–2009) i dr. Piotra A. Nowakowskiego (2010–2016). Podczas tegorocznych badań kontynuowano badania wewnątrz strzelnicy do broni długiej.
W ramach wspólnego projektu badawczego kontynuowano prace archeologiczne wewnątrz dużej strzelnicy oraz na terenie usytuowanym za jej kulochwytem, gdzie w 1965 r. oraz w latach 2008–2011 odkrywane były zbiorowe mogiły z czasu okupacji niemieckiej i lat powojennych represji stalinowskich. W obecnym sezonie nie zlokalizowano kolejnych jam grobowych, wykluczono jednak kolejny duży fragment terenu, na którym mogły się one znajdować. W trakcie badań, podobnie jak w latach 2023–2025, odkryte zostały artefakty, które znalazły się w ziemi zapewne przy okazji rozbudowy dużej strzelnicy w połowie lat 50. XX w. Stanowią one interesujący materiał do poznania biografii miejsca, w którym pierwotnie się znajdowały, m.in. materiały budowlane, kafle piecowe, elementy instalacji, przybory toaletowe i kancelaryjne, wytworna i codzienna zastawa stołowa, butelki do alkoholi, wód toaletowych i medykamentów, kryształowe kieliszki i filiżanki do kawy, przezroczyste wizerunki J. S. Bacha i A. Hitlera z serii „Berühmte Deutsche Männer”, związane z nazistowską organizacją charytatywną Winterhilhswerk, zbierającą pieniądze dla ubogich (darczyńcy otrzymywali drobne pamiątki). Przedmioty te pochodzić mogły z zabudowań strzelnicy, widocznych na zdjęciu lotniczym z 1949. Są zapewne świadectwem życia codziennego niemieckiej obsługi strzelnicy z okresu okupacji Łodzi oraz obecności na tym terenie żołnierzy Armii Czerwonej w latach powojennych.
Tegoroczne badania na Brusie stały się także okazją do ćwiczeń funkcjonariuszy Żandarmerii Wojskowej w zakresie poszukiwań szczątków ludzkich w różnych warunkach terenowych.
Prace wykonywane były pod kierunkiem mgr Róży Dylewskiej z Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN oraz dr. Olgierda Ławrynowicza z Instytutu Archeologii UŁ przy stałym merytorycznym i organizacyjnym wsparciu dr. Krzysztofa Latochy (BPiI IPN, Oddział IPN w Łodzi). Badania prowadzili także dr Joanna Słomska-Bolonek (IA UŁ), mgr Anna Stopczyk, mgr Krzysztof Wiliński (BPiI IPN, Oddział IPN w Łodzi), mgr Krzysztof Mikołajczyk (BPiI IPN) oraz antropolog fizyczna dr Justyna Karkus (BPiI IPN, Oddział IPN w Łodzi). W pracach uczestniczyli studenci archeologii oraz biologii kryminalistycznej Uniwersytetu Łódzkiego, w tym członkowie Koła Naukowego Archeologii Współczesności i Bronioznawstwa „Szare Banderia” oraz Koła Naukowego „Antropołowcy”. Działania w terenie na bieżąco koordynowane były przez prof. Krzysztofa Szwagrzyka, Dyrektora Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN oraz konsultowane były z prof. Marianem Głoskiem.
Prowadzący badania chcieliby serdecznie podziękować Urzędowi Miasta Łodzi za udostępnienie terenu oraz pomoc w organizacji prac, a także żołnierzom z 25 Brygady Kawalerii Powietrznej w Tomaszowie Mazowieckim za codzienne zabezpieczenie saperskie i ambulatoryjne.
Fot. K. Latocha, O. Ławrynowicz, J. Słomska-Bolonek, K. Wiliński
