Czym są mikromacierze i dlaczego są tak ważne?
Mikromacierz to niewielkie szkiełko, na które można nanieść nawet do 48 próbek biologicznych. W przypadku genotypowania pozwala ono uzyskać informację o setkach tysięcy wariantów genomowych dla każdej pojedynczej próbki. Tak duża ilość danych, połączona z relatywnie niskim kosztem analizy, sprawia, że mikromacierze są jedną z kluczowych metod w badaniach populacyjnych.
Ich format umożliwia jednoczesne przebadanie nawet kilkuset próbek w ciągu kilku dni, co czyni tę technologię niezwykle efektywną w projektach obejmujących duże kohorty. Również relatywnie niski koszt badania, nawet mimo dynamicznego rozwoju technologii sekwencjonowania nowej generacji (NGS), powoduje, że mikromacierze jeszcze długo pozostaną niezastąpionym narzędziem w badaniach populacyjnych.
Obecne standardy w badaniach populacyjnych wymagają puli zebranych próbek sięgających nawet setek tysięcy. Sztandarowym przykładem jest 210 000 przebadanych genetycznie dawców z populacji estońskiej, z wykorzystaniem właśnie technologii mikromacierzy, co stanowi aż 20% tamtejszego społeczeństwa. Dzięki tym badaniom możliwe jest już w tym momencie w Estonii zaaplikowanie wyników do rutynowej praktyki medycznej w celu terapii spersonalizowanej.
Badania populacyjne i zastosowanie mikromacierzy mają więc realne przełożenie na jakość badań naukowych i praktyczne ich wykorzystanie.
Obecne standardy w badaniach populacyjnych wymagają puli zebranych próbek sięgających nawet setek tysięcy. Sztandarowym przykładem jest 210 000 przebadanych genetycznie dawców z populacji estońskiej, z wykorzystaniem właśnie technologii mikromacierzy, co stanowi aż 20% tamtejszego społeczeństwa. Dzięki tym badaniom możliwe jest już w tym momencie w Estonii zaaplikowanie wyników do rutynowej praktyki medycznej w celu terapii spersonalizowanej. Badania populacyjne i zastosowanie mikromacierzy mają więc realne przełożenie na jakość badań naukowych i praktyczne ich wykorzystanie.
– mówi dr Marcin Słomka, koordynator projektu, dzięki któremu na UŁ trafi aparatura.
Nowe możliwości badawcze Biobanku Łódź
Biobank Łódź® jest obecnie krajowym liderem w wykorzystaniu technologii mikromacierzy Illumina i jednostką, która wykonała największą liczbę oznaczeń genetycznych w Polsce z ich wykorzystaniem.
Nowa inwestycja pozwoli na:
- automatyczną izolację kwasów nukleinowych z tysięcy już zdeponowanych i zebranych w przyszłości próbek,
- pełną automatyzację protokołu oznaczeń genetycznych dzięki najnowocześniejszej linii robotycznej do przygotowania mikromacierzy Illumina,
- prowadzenie badań na skalę dotąd w Polsce niedostępną.
Biobank Łódź® będzie mógł wykorzystać sfinansowaną infrastrukturę do realizacja badań w już przyznanych projektach, m.in. na utworzenie Regionalnych Centrów Medycyny Cyfrowej finansowanych z Agencji Badań Medycznych czy projekcie "Generation A – jakość życia przez pokolenia, pilot badania populacyjnego w województwie łódzkim" finansowanego z programu Nauka dla Społeczeństwa.
To otworzy także drogę do realizacji kolejnych projektów o unikatowej wartości naukowej, również na poziomie międzynarodowym oraz znacząco zwiększy tempo i efektywność prac badawczych prowadzonych na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska.
– podkreśla koordynator projektu dr Marcin Słomka
Finansowanie inwestycji
Zakup aparatury jest możliwy dzięki środkom przyznanym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego na realizację zadania pt. „Inwestycja w aparaturę naukowo‑badawczą do automatyzacji protokołu wysokoprzepustowych badań obejmujących izolację DNA oraz oznaczenia genetyczne z wykorzystaniem mikromacierzy Illumina”).
Zadanie jest realizowane z budżetu państwa, ze środków dotacji celowej, przeznaczonej na finansowanie inwestycji związanych z działalnością naukową (nr decyzji: P/IA/SP/0335/2025/06).
Wartość dofinansowania: 2 000 000,00 PLN, całkowita wartość zadania: 2 600 000,00 PLN
Data podpisania umowy o dofinansowanie zadania: 12 grudnia 2025 r.
Koordynator projektu: dr Marcin Słomka, Centrum Biologii Cyfrowej i Nauk Biomedycznych – Biobank Łódź® (Uniwersytet Łódzki)
Koordynacja aplikacji: Centrum Wsparcia Projektów. Nabór wniosków prowadzony jest corocznie od stycznia do marca.
Koordynator naboru: Danuta M. Klimaszewska
T: 042/ 635-42-17
M: danuta.klimaszewska@uni.lodz.pl
Login OSF: danuta.klimaszewska@uni.lodz.pl
Redakcja: Kamila Knol-Michałowska (Centrum Promocji, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
Grafiki: Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
Zdjęcia: Centrum Biologii Cyfrowej i Nauk Biomedycznych – Biobank Łódź® (Uniwersytet Łódzki)
