Rozmowy o „Kulturze”

Pierwsze spotkanie, które zapoczątkowało cykl tzw. Rozmów o „Kulturze” odbyło się 28 kwietnia 2022 r. w Pałacu Alfreda Biedermanna w Łodzi. przy okazji inauguracji nowej serii wydawniczej „Jerzy Giedroyc i…” – wspólnego przedsięwzięcia Stowarzyszenia Instytut Literacki KULTURA w Paryżu oraz Uniwersytetu Łódzkiego. 

Wśród zaproszonych z całej Polski gości pojawili się przedstawiciele świata nauki i kultury oraz współpracownicy Jerzego Giedroycia. (Link do fotorelacji z wydarzenia)

W panelu dyskusyjnym uczestniczyli w nim Anna Bernhardt – prezes Stowarzyszenia Instytut Literacki KULTURA, prof. Sławomir Łukasiewicz z KUL, dr Jędrzej Piekara oraz redaktorzy nowoutworzonej serii z Instytutu Historii UŁ: prof. Rafał Stobiecki i prof. Sławomir M. Nowinowski. W spotkaniu uczestniczyli również m.in. prof. Andrzej Friszke i Basil Kerski – dyrektor Europejskiego Centrum Solidarności. Poniżej nagranie ze spotkania utrwalone dzięki Wydawnictwu UŁ.

 

 

Podczas spotkania zaprezentowane zostały dwie pierwsze pozycje rozpoczynające serię „Jerzy Giedroyc i…”: „Polskie wątki w życiu Michaiła Hellera” oraz reedycja tomu wydanego w 1961 r. przez Adama Ciołkosza w Instytucie Literackim „Róża Luksemburg a Rewolucja Rosyjska”.

Podczas naszych spotkań poprosiliśmy kilkoro naszych gości o krótkie wypowiedzi. Poniżej zamieszczamy nagrania zrealizowane dzięki Wydawnictwu Uniwersytetu Łódzkiego. 

 

Andrzej Friszke o Jerzym Giedroyciu:

 

Basil Kerski wspomina swoje początki z paryską "Kulturą"; swoje pochodzenie oraz więź z Polską, która narodziła się za sprawą Jerzego Giedroycia.

 

Andrzej Peciak wspomina swoje początki z paryską "Kulturą"; walkę z komuną i cel, który mu przyświeca.

Spotkania z cyklu Rozmowy o „Kulturze” odbyły się 31 maja 2025 r. w Pałacu Biedermanna w Łodzi.

Zaprezentowane zostały wówczas dwie nowości wydawnicze opublikowane w ramach serii „Jerzy Giedroyc i…”. W pierwszej części spotkania wystąpiła dr Monika Anna Noga (Uniwersytet we Fryburgu), autorka książki „Stanisław Brzozowski w kręgu „Kultury” paryskiej”. W dyskusji na temat reedycji utworu Romana Zimanda „Materiał dowodowy. Szkice drugie” wzięli udział: autor posłowia dr Jan Olaszek (Instytut Studiów Politycznych PAN), prof. Rafał Stobiecki (Instytut Historii UŁ) i dr Andrzej Czyżewski (Instytut Historii UŁ).

 

Poprosiliśmy kilkoro gości majowych spotkań o krótkie wypowiedzi. Poniżej zapis wystąpienia Anny Bernhardt, Prezes Stowarzyszenia Instytutu Literackiego Kultura, Bogumiły Berdychowskiej, ekspertki od spraw Ukrainy oraz Piotra Kłoczowskiego, wicedyrektora Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza. 

 

Rozmowy o „Kulturze” odbyły się w dn. 11-12 czerwca 2024 r. w Pałacu Biedermanna oraz Instytucie Historii UŁ. W tym roku uczestnicy wydarzenia dyskutowali na tematy relacji polsko-ukraińskich oraz ewolucji myśli Tołstoja.

 

Poniżej materiały ze spotkań utrwalone dzięki WUŁ.

 

Rozmowa o siostrach i braciach. Polacy i Ukraińcy dziś - debata z udziałem Bogumiły Berdychowskiej (NCK), prof. Grzegorza Motyki (ISP PAN), dr hab. Tomasza Stryjka (ISP PAN) oraz prof. Rafała Stobieckiego (UŁ)

 

 

W czasie spotkań pierwszego dnia konferencji zostały zaprezentowane nowości wydawnicze. Prof. Maciej Zakrzewski (Uniwersytet Papieski Jana Pawła II) opowiedział o najnowszym tomie korespondencji Jerzego Giedroyca z Aleksandrem Bocheńskim, która ukazała się w Wydawnictwie Więź w 2024 r. Natomiast prof. Andrzej Stanisław Kowalczyk z Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza omawiał wydanie korespondencji Jerzego Giedroyca z Augustem Zamoyskim i Helene Zamoyską. Dr Aleksandra Sylburska zapowiadała nowość wydawniczą WUŁ, książkę: „Fetysze i fikcje. Antologia tekstów poświęconych emigracji polskiej po 1945 r. opublikowanych na łamach »Kultury«”, którą współredagowała wraz z prof. Rafałem Stobieckim.

Drugiego dnia debat dr Marek Radziwon (SEW UW) wygłosił wykład na temat Tołstojowskiej koncepcji patriotyzmu oraz jej znaczenia w kontekście współczesnym.  Poniżej nagrania ze spotkań:

Link do zapowiedzi wydarzenia wraz z programem.

Spotkania z cyklu Rozmowy o „Kulturze” odbyły się w dn. 3-4 czerwca 2025 r. w Pałacu Biedermanna w Łodzi.

Wydarzenie zgromadziło znakomitych naukowców - znawców „Kultury” z kraju i z zagranicy. W debatach zaplanowanych w formie czterech paneli udział wzięli: Anna Bernhardt - prezes Stowarzyszenia Instytut Literacki KULTURA, Bogumiła Berdychowska (NCK), prof. Ola Hnatiuk (IS PAN), dr Agata Fijuth-Dudek (UMCS), prof. Violetta Wejs-Milewska (Uniwersytet w Białymstoku), dr Agata Tatarenko (IEŚ), prof. Mirosław Filipowicz (dyrektor IEŚ), prof. Rafał Habielski (UW), Piotr Kłoczowski (wicedyrektor Muzeum Literatury w Warszawie), prof. Krzysztof Czyżewski (Fundacja Pogranicze), Wojciech Konończuk (dyrektor Ośrodka Studiów Wschodnich), prof. Sławomir Łukasiewicz (KUL), dr Jędrzej Piekara (IEŚ), Oleksandr Avramchuk (Instytut Historii UW), Marcin Giełzak (Fundacja Centrum Demokracji Społecznej) oraz dr Andrzej Czyżewski (PAN). Uniwersytet Łódzki reprezentowali: dr Anna Brzezińska - zastępczyni dyrektora Instytutu Historii na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UŁ, prof. Rafał Stobiecki, prof. Sławomir M. Nowinowski, dr Aleksandra Sylburska oraz dr Milena Przybysz-Gralewska.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Centrum Jerzego Giedroycia UŁ wraz z Wydawnictwem Uniwersytetu Łódzkiego oraz Instytutem Europy Środkowej. Fotorelacja ze spotkania dostępna TUTAJ. 

Poniżej materiały ze spotkań utrwalone dzięki WUŁ. 

Rozmowa prof. dr hab. Sławomira M. Nowinowskiego z prof. Rafałem Stobieckim na marginesie jego książki „Jerzego Giedroycia przygoda z rewizjonizmem”. 

 

Wykład prof. Sławomira M. Nowinowskiego: Polska Jerzego Giedroycia – między marzeniem a rzeczywistością.

 

Panel dyskusyjny: Czy »doktryna Giedroycia« jest wciąż aktualna? z udziałem: Bogumiły Berdychowskiej, prof. Aleksandry Hnatiuk, prof. Krzysztofa Czyżewskiego, dr Wojciecha Konończuka oraz prof. Sławomira Łukasiewicza.

 

Wykład dr Jedrzeja Piekary: „Młodzi o Kulturze: Nowe spojrzenia?”

 

Panel dyskusyjny: „Czy dziedzictwo „Kultury” może zainteresować młodych Europejczyków?”, w którym wzięli udział: dr Aleksandra Sylburska, dr Oleksandr Avramchuk, Marcin Giełzak oraz dr Andrzej Czyżewski.

 

Panel dyskusyjny: Jak upowszechniać dorobek „Kultury”, w którym wzięły udział: Anna Bernhardt, dr Anna Brzezińska, dr Agata Fijuth-Dudek oraz dr Agata Tatarenko.

 

Wypowiedź prof. Jana Pomorskiego z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie:

Już niebawem - w dniach 12-13 maja 2026 r. w Pałacu Biedermanna odbędzie się kolejna konferencja z cyklu „Rozmowy o Kulturze".

Tegoroczna edycja „Rozmów o Kulturze” poświęcona będzie rozważaniom o polityce historycznej. Podczas wydarzenia zaprezentowana zostanie najnowsza edycja korespondencji redaktora Jerzego Giedroycia z Zofią i Zygmuntem Hertzami.

Wydarzenie organizowane przez Centrum Jerzego Giedroycia UŁ wraz z Wydawnictwem Uniwersytetu Łódzkiego oraz Stowarzyszeniem Instytut Literacki KULTURA.

Poniżej szczegółowy program:

 

 

Program konferencji: 

12 maja (wtorek) 2026 r.

16.00 Wręczenie nagrody IX edycji  Konkursu im. Wojciecha Sikory

16.15-16.30 Prezentacja nowości wydawniczych 

• dr Aleksandra Sylburska, UŁ

 

16.30-17.30 

„Listy 1943–1981. Jerzy Giedroyc, Zofia Hertz, Zygmunt Hertz"  - Premiera książki

• dr Kamila Łabno-Hajduk, UKEN
• dr hab. Sławomir M. Nowinowski, prof. UŁ, kierownik Centrum Jerzego Giedroycia UŁ

Prowadzenie - Joanna Podolska

 

18:00-20:00 Polityka historyczna Jerzego Giedroycia - Panel

• prof. Alvydas Nikżentajtis
• dr Oleksandr Avramchuk, UW
• prof. Rafał Stobiecki, UŁ

Prowadzenie - dr Anna Brzezińska, zastępca dyrektora Instytutu Historii na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UŁ

 

13 maja (środa) 2026 r.

10.00-10.30 Polityka historyczna a racja stanu. Czy warto być historykiem jutra?  

• prof. Jan Pomorski

   

11.00-13.00 Polityka historyczna na pograniczach narodów i kultur - Panel 

• dr Barbara Jundo-Kaliszewska, UŁ
• dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel, prof. UJ
• prof. Magdalena Saryusz-Wolska, dyrektorka Niemieckiego Insytutu Historycznego w Warszawie

Prowadzenie - prof. Robert Traba, PAN

 

14.00-16.00 Polska polityka historyczna w XXI w.  - Panel

• dr hab. Marcin Napiórkowski, dyrektor Muzeum Historii Polski
• dr Łukasz Adamski, dyrektor Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego
• prof. Robert Traba, PAN

Prowadzenie - Marcin Giełzak, Fundacja Centrum Demokracji Społecznej