Projekt „Faworyzowanie wzorców behawioralnych, emocjonalnych i hormonalnych przez ekosystem rynków finansowych” stanowi pionierską w Polsce próbę połączenia ekonomii behawioralnej i neuroekonomii w celu zbadania biologicznych i psychologicznych uwarunkowań decyzji inwestycyjnych. Celem projektu jest określenie, w jakim stopniu wzorce behawioralne, emocjonalne i hormonalne wpływają na skuteczność inwestorów w różnych horyzontach czasowych. W badaniu zastosowane zostaną narzędzia psychometryczne, w tym kwestionariusze BFI-44, BES, JSE, MACH IV, SDO-7 oraz skale skorelowane ryzyka DOSPERT-30 i GRiPS, a także ankieta dotycząca postaw inwestycyjnych. Biologiczny aspekt analizy zostanie uzupełniony pomiarami poziomu testosteronu i kortyzolu metodą immunoenzymatyczną ELISA. Dane zostaną poddane analizie statystycznej z wykorzystaniem modeli wielowymiarowych, analizy pośrednictwa oraz korelacji i modeli regresji. Projekt ma charakter interdyscyplinarny i może przyczynić się do rozwoju nauki poprzez pogłębienie wiedzy o uwarunkowaniach decyzyjnych na rynku finansowym. Udział w badaniu umożliwia autorowi rozwój kompetencji badawczych oraz wspiera wizerunek uczelni jako ośrodka innowacyjnych badań łączących ekonomię, psychologię i biologię.

Cel naukowy

Celem projektu „Faworyzowanie wzorców behawioralnych, emocjonalnych i hormonalnych przez ekosystem rynków finansowych” jest zbadanie, w jakim stopniu wzorce zachowań, emocji oraz uwarunkowań biologicznych wpływają na skuteczność inwestorów.

Projekt koncentruje się na analizie zależności między cechami osobowości, postawami społecznymi, skłonnością do ryzyka oraz poziomami hormonów testosteronu i kortyzolu, a efektywnością podejmowanych decyzji inwestycyjnych w różnych horyzontach czasowych. Badanie umożliwi określenie, czy oraz w jakim zakresie czynniki biologiczne i emocjonalne determinują sukces inwestycyjny, a także odpowiedź na pytanie, czy, i kiedy, rynek nagradza skłonność do podejmowania ryzyka.

Koncepcja i plan badań

Projekt został zaplanowany w trzech etapach:

• Etap 1. Badania ankietowe i testowe - etap ten obejmuje zbieranie danych psychometrycznych i deklaratywnych. Uczestnicy wypełnią ankietę dotyczącą samooceny wyników, strategii inwestycyjnych, stresu zawodowego oraz postaw etycznych. Równolegle przeprowadzone zostaną testy psychologiczne z wykorzystaniem takich narzędzi jak: BFI-44, BES, JSE, MACH IV, SDO-7, DOSPERT-30, GRiPS).
• Etap 2. Badanie materiału biologicznego - Po zakończeniu części testowej uczestnicy przekażą próbki śliny, które posłużą do oznaczenia poziomu testosteronu i kortyzolu przy użyciu testów immunoenzymatycznych Testosterone ELISA Kit oraz Cortysol ELISA Kit. Pomiar zostanie przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi standardami bioetycznymi i z zachowaniem anonimowości danych.
• Etap 3. Analiza wyników badawczych - Dane zostaną opracowane z wykorzystaniem programu statystycznego. Analiza obejmie zarówno proste zależności korelacyjne, jak i modele wielowymiarowe, pozwalające określić wzajemne interakcje pomiędzy zmiennymi psychologicznymi i biologicznymi. Badanie zakłada analizę wyników w trzech perspektywach czasowych — krótkoterminowej, średniej i długoterminowej — co pozwoli określić, czy różne profile behawioralno-hormonalne sprzyjają skuteczności w zależności od strategii inwestycyjnej.

Zebrane dane zostaną poddane analizie z wykorzystaniem metod statystycznych i modelowania wielowymiarowego. Przed rozpoczęciem badania każdy uczestnik otrzyma szczegółową informację o jego celu, przebiegu i zakresie. Pobieranie oraz przechowywanie próbek śliny będzie prowadzone zgodnie z obowiązującymi wytycznymi etycznymi i sanitarnymi dotyczącymi badań biomedycznych.

Opiekun projektu: dr Marta Baraniak