Projekt „Naturalni sprzymierzeńcy w ochronie zieleni miejskiej: badania nad występowaniem grzybów entomopatogenicznych jako biologicznych antagonistów szkodników”
Opiekę nad realizacją projektu sprawowały dr Monika Nowak-Marczyk i dr Marta Nowak-Lange z Uniwersytetu Łódzkiego we współpracy z prof. Silviją Černi z Uniwersytetu w Zagrzebiu. W działania projektowe aktywnie zaangażowani byli również studenci Uniwersytetu Łódzkiego – Maria Szpakowska i Maciej Krasowski – oraz studentka Uniwersytetu w Zagrzebiu, Alina Gojšić. Partnerem projektu był Wydział Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta Łodzi, wspierający działania związane z analizą miejskich terenów zieleni oraz realizacją części terenowej projektu.
Badania objęły analizę próbek gleby pobranych z 10 lokalizacji na terenie Łodzi, obejmujących Park Staromiejski, Park Helenów, Park im. Stanisława Staszica oraz Park im. Jana Matejki. Próbki pobierano jesienią i wiosną, ponieważ sezonowość oraz warunki środowiskowe mogą wpływać na obecność i różnorodność grzybów entomopatogennych występujących w miejskich ekosystemach.
Pobrane próbki analizowano z wykorzystaniem dwóch uzupełniających się metod. W pierwszej z nich przygotowane rozcieńczenia gleby wysiewano na specjalistyczne podłoża mikrobiologiczne zawierające dodatki ograniczające wzrost bakterii i części innych mikroorganizmów, co ułatwiało izolację grzybów entomopatogennych potencjalnie obecnych w glebie. Po okresie inkubacji określano liczbę jednostek tworzących kolonie grzybowe, a następnie wybierano izolaty wykazujące cechy charakterystyczne dla grzybów mogących ograniczać liczebność szkodników roślin.
Drugą metodą było wykorzystanie larw Tenebrio molitor, które umieszczano bezpośrednio w badanych próbkach gleby. Pozwoliło to sprawdzić, czy obecne w środowisku mikroorganizmy rzeczywiście wykazują zdolność infekowania owadów. Larwy porośnięte grzybnią przenoszono następnie na podłoża mikrobiologiczne, a uzyskane izolaty poddawano dalszym analizom i testom potwierdzającym ich potencjał entomopatogenny.
Łącznie uzyskano 25 izolatów o charakterystycznej morfologii, realizując tym samym założenia kolejnych etapów projektu. Do dalszych analiz wytypowano dwa najciekawsze izolaty pochodzące z próbek jesiennych oraz dwa izolaty z kolekcji wiosennej.
Wśród izolatów jesiennych wstępnie wyodrębniono grzyby należące do rodzajów Metarhizium i Cordyceps, a przeprowadzone analizy genetyczne pozwoliły potwierdzić przynależność wybranych szczepów do gatunków Metarhizium robertsii oraz Cordyceps fumosorosea. W przypadku izolatów uzyskanych z próbek wiosennych wytypowano grzyby makroskopowo przypominające przedstawicieli rodzajów Metarhizium i Beauveria.
Badania wykazały również różnice pomiędzy materiałem pobranym jesienią i wiosną – zarówno pod względem liczby uzyskanych kolonii grzybowych, jak i różnorodności izolatów. Najciekawszy wynik uzyskano dla gleby numer 5 pobranej z Parku Helenów, w której stwierdzono wysoką liczebność grzybów entomopatogennych należących do rodzaju Metarhizium.
Co istotne, w jednej z lokalizacji jesiennych (nr 6) oraz jednej lokalizacji wiosennej (nr 8) nie zaobserwowano wzrostu grzybów entomopatogennych, co może wskazywać na lokalne różnice środowiskowe wpływające na obecność tych mikroorganizmów w glebie.
Projekt umożliwił również rozwój współpracy międzynarodowej oraz wymianę doświadczeń pomiędzy zespołami z Polski i Chorwacji. W dniach 17-20.03 laboratoria Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego odwiedziła studentka Uniwersytetu w Zagrzebiu, Alina Gojšić. Podczas wizyty zaprezentowano jej metody izolacji oraz identyfikacji grzybów entomopatogenicznych wykorzystywane podczas realizacji projektu.
Rezultaty badań zostały również przedstawione podczas Kongresu Regeneracji Miast w Łodzi, który odbył się w dniach 5–6 maja. Uzyskane wyniki mogą w przyszłości wspierać rozwój bardziej ekologicznych metod ochrony zieleni miejskiej oraz ograniczania stosowania chemicznych środków ochrony roślin. Jak podkreślają badaczki, współpraca z Wydziałem Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta Łodzi pokazuje, jak istotne może być łączenie badań naukowych z praktycznym podejściem do ochrony i zarządzania miejską zielenią.
Projekt realizowany w ramach Science Hub UniLodz pokazuje, że miejskie ekosystemy mogą kryć naturalnych sprzymierzeńców wspierających ochronę roślin i bioróżnorodność w przestrzeni miejskiej.
Science Hub UniLodz
Science Hub UniLodz (SH) to platforma współpracy Uniwersytetu Łódzkiego, która łączy osoby studiujące, uczelnianych ekspertów i ekspertki oraz podmioty zewnętrzne, wspierając ich w realizacji innowacyjnych projektów naukowych i wdrożeniowych. Zespoły działające w ramach SH wspólnie podejmują się rozwiązywania realnych wyzwań naukowych zgłaszanych przez organizacje partnerskie.
Więcej na temat Science Hub (przejdź do strony Science Hub).
Partnerzy sesji posterowej i panelu dyskusyjnego: Międzynarodowy Kongres Regeneracji Miast, Open Eyes Economy Summit (OEES), Fundacja GAP, Interdyscyplinarne Centrum Studiów Miejskich UŁ, Centrum Komunikacji Marki UŁ (projekt graficzny posterów: Hanna Swaczyna, Centrum Umiędzynarodowienia UŁ, Centrum Współpracy z Otoczeniem i Społecznej Odpowiedzialności Uczelni UŁ.
Konkurs Science Hub UniLodz – edycja UNIC jest realizowany w ramach projektu "We are UNIC!". Projekt „We are UNIC!” jest finansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu „Support for European University Alliances”, projekt NAWA FERS.01.05-IP.08-0219/23, kwota: 62,705,297.60 zł.
