Czym jest transpłciowość?
Transpłciowość to jest niezgodność płci przypisanej przy urodzeniu (…) a tożsamością płciową, czyli tą płcią odczuwaną
– wyjaśnia badaczka.
Oznacza to, że płeć przypisana komuś przy urodzeniu niekoniecznie oddaje to, kim dana osoba naprawdę jest.
Dr Sobańska zwraca też uwagę, że warto używać właściwego słownictwa. Dziś poprawnym określeniem jest „transpłciowość”, a nie starsze terminy, które bywają mylące i nieprecyzyjne.
Najwięcej szkody robią uproszczenia
Wokół osób transpłciowych wciąż krąży wiele stereotypów. Jednym z najczęstszych jest przekonanie, że to wybór, moda albo fanaberia.
Największe nieporozumienia biorą się z postaw ludzi, którzy niewiele o transpłciowości wiedzą, ale przez te uproszczenia, stereotypy, uprzedzenia myślą, że wiedzą wystarczająco dużo.
– mówi dr Sobańska i dodaje, że wiele osób wciąż myli tożsamość płciową z orientacją psychoseksualną, a przecież to nie jest to samo. Transpłciowość nie mówi o tym, kogo ktoś kocha, tylko jaką płeć odczuwa. Badaczka przypomina, że od 2022 roku w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób nie jest ona opisywana jako zaburzenie, lecz jako niezgodność płciowa.
Nie ma jednej właściwej drogi
Ważne jest też to, że nie każda osoba transpłciowa przechodzi taką samą drogę. Nie każda chce lub może zdecydować się na medyczną tranzycję.
Tranzycja płciowa to proces przede wszystkim społeczny i zaczyna się od samodefinicji. Co dalej osoba z tym zrobi, to już zależy wyłącznie od jej możliwości i też potrzeb
– tłumaczy rozmówczyni.
To znaczy, że brak hormonów, operacji czy prawnego uzgodnienia płci nie odbiera nikomu prawa do własnej tożsamości płciowej.
Szacunek zaczyna się od języka
Jedną z podstawowych spraw jest używanie właściwego imienia i zaimków. To nie detal ani przesada, ale zwykły wyraz szacunku, który należy się każdemu.
To taka podstawa szacunku do rozmówcy, rozmówczyni, osoby
– podkreśla dr Aleksandra Sobańska.
A jeśli ktoś nie wie, jak się do danej osoby zwracać? Najlepiej po prostu zapytać.
Jest praktyka pytania o zaimki, jeśli nie wiem
– mówi badaczka i wyjaśnia, że to nic złego.
Codzienne bariery są bardzo realne
Osoby transpłciowe mierzą się nie tylko ze stereotypami, ale też z konkretnymi trudnościami w urzędach, ochronie zdrowia czy w życiu zawodowym. Problemem bywają dokumenty, długie procedury, kolejki do specjalistów_ek i wysokie koszty części świadczeń. Dlatego tak ważne jest, by szkoły, uczelnie i miejsca pracy tworzyły bezpieczne środowisko. Zdaniem dr Sobańskiej pomóc mogą między innymi szkolenia i większa otwartość na inkluzywny język.
Co warto zapamiętać?
Na koniec dr Aleksandra Sobańska zostawia prostą, ale ważną myśl:
Warto nie bazować tylko na stereotypach, uproszczeniach, niezależnie o jakiej mniejszości mówimy. Warto otwierać się na inne osoby.
I chyba właśnie to jest najważniejsze przesłanie na Dzień Widoczności Osób Transpłciowych. Mniej uprzedzeń, więcej słuchania, mniej gotowych opinii, więcej zwykłego ludzkiego szacunku. Bo – jak przypomina badaczka – osoby transpłciowe są po prostu ludźmi i każdy, kto nie jest osobą transpłciową lub niebinarną nigdy nie poczuje i nie zrozumie z czym mierzą się na co dzień takie osoby. Każdy z nas jest wyjątkowy, ale wszyscy pragniemy tego samego – móc być sobą i żyć pełnią życia, bez ograniczeń.
Materiał: dr Aleksandra Sobańska
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki UŁ
