Międzynarodowe Centrum Badań Wschodnioeuropejskich Uniwersytetu Łódzkiego

Idea Centrum Badań Wschodnioeuropejskich

Idea powstania Centrum wynika z przekonania jego inicjatorów o potrzebie zintegrowania dotychczasowych działań organizacyjnych i prac badawczych prowadzonych przez oddzielne jednostki Uniwersytetu Łódzkiego, w zakresie szeroko pojętej problematyki państw Europy Wschodniej, zwłaszcza Rosji, Ukrainy, Białorusi i Mołdawii.

Badania procesów społeczno-politycznych i gospodarczych zachodzących w tych państwach, mają szczególne znaczenie obecnie, w związku z uczestnictwem Polski w Unii Europejskiej.

Region Europy Wschodniej stanowi bezpośredni region sąsiedzki i zarazem znaczący ośrodek oddziaływania politycznego, kulturowo-cywilizacyjnego i gospodarczego. Procesy społeczne, kulturowe, polityczne i gospodarcze zachodzące w państwach regionu mają i będą miały szczególne znaczenia z punktu widzenia perspektyw rozwoju Polski, a szerzej także Unii Europejskiej.

Istotne jest włączenie się środowiska łódzkiego w nurt prowadzonych badań interdyscyplinarnych, zwłaszcza w odniesieniu do diagnozowania i prognozowania w zakresie implementacji wzorów i mechanizmów unijnych w procesie kształtowania systemów demokratycznych, wprowadzania zasad gospodarki wolnorynkowej, modelu społeczeństwa obywatelskiego w państwach tego regionu. Powstanie Centrum powinno zintegrować tych badaczy Uczelni, a także partnerów zagranicznych, wokół rozwiązania znaczących problemów regionu wschodnioeuropejskiego.

Osiągnięcia poszczególnych Wydziałów UŁ w tym zakresie, tj. Studiów Międzynarodowych i Politologicznych, Filologicznego, Ekonomiczno-Socjologicznego, Filozoficzno-Historycznego, Prawa i Administracji, są znaczące, świadczy o tym bogaty dorobek publikacyjny, konferencyjny, liczne kontakty z partnerami  z Europy Wschodniej.

Prowadzi to do przekonania, iż utworzenie Centrum o charakterze międzywydziałowym i międzynarodowym nie tylko zintegruje i rozwinie nasze dotychczasowe działania, ale obiektywnie przyczyni się do zwiększenia potencjału Uniwersytetu Łódzkiego w skali ogólnopolskiej i międzynarodowej.

Kierunki działalności Centrum

• Prowadzenie szeroko zakrojonych badań interdyscyplinarnych o charakterze międzynarodowym i pozyskiwania grantów na realizację tych przedsięwzięć;
• Działania eksperckie realizowane na zamówienie władz regionalnych, organizacji, biznesu;
• Prowadzenie działalności wydawniczej i konferencyjnej;
• Inicjowanie kształcenia dla potrzeb środowisk akademickich i struktur regionalnych;
• Aktywizacja środowiska młodych naukowców i doktorantów w tym obszarze badań;
• Gromadzenie zbiorów tematycznych, przygotowanie bibliografii publikacji dotyczących regionu Europy Wschodniej, w tym prac magisterskich, doktorskich i habilitacyjnych;
• Wydawanie periodyku: “Eastern Review” (w j. polskim, angielskim i rosyjskim), a także publikacji monograficznych poświęconych problematyce politycznej, społeczno-gospodarczej, historycznej i kulturowej regionu Europy Wschodniej.

Centrum Badań Wschodnioeuropejskich Uniwersytetu Łódzkiego współpracuje z następującymi zagranicznymi ośrodkami akademickimi:

• Białoruski Uniwersytet Państwowy w Mińsku (Białoruś)
• Chmielnicki Uniwersytet Państwowy (Ukraina)
• Czerniowiecki Uniwersytet Państwowy im. Jurija Fedkowycza (Ukraina)
• Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. Michaiła Łomonosowa (Rosja)
• Państwowy Uniwersytet w Tule (Rosja)
• Uniwersytet Ekonomiczno-Administracyjny w Pradze (Czechy)
• Uniwersytet Lineusza w Växjö (Szwecja)
• Centrum Badań Wschodnioeuropejskich w Giessen (Niemcy)
• Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg (Niemcy)

Więcej o MCBW

W pewnym stopniu funkcję integracji badań nad współczesną Europą Wschodnią na poziomie Uniwersytetu Łódzkiego stara się pełnić od kilku lat Katedra Systemów Politycznych Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych, a wcześniej Katedra Badań Wschodu, kierowana przez prof. Jerzego Kmiecińskiego. Na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politologicznych podobną problematyką zajmuje się Katedra Europy Środkowej i Wschodniej WSMiP UŁ

Od roku 2001 Katedra Systemów Politycznych była organizatorem kilkunastu konferencji międzynarodowych  i seminariów. Ostatnia konferencja zorganizowana w październiku 2011 roku Na gruzach imperium: W stronę nowego ładu politycznego, społeczno-politycznego i  międzynarodowego w Europie Środkowej i Wschodniej, zgromadziła grono wybitnych naukowców z krajów Europy Wschodniej, Czech, Francji, Szwecji i Szwajcarii i polskich politologów. Współorganizatorami wspomnianych konferencji były: Polskie Towarzystwo Nauk Politycznych, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Polska Akademia Nauk Oddział w Łodzi, odbywały się one pod patronatem władz Uniwersytetu Łódzkiego, władz regionu oraz Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych.

Katedra Systemów Politycznych szczególne miejsce poświęca analizie problematyki regionu Europy Wschodniej, zwłaszcza Rosji, procesów transformacji, zmian systemu politycznego, stanu demokracji.  Z inicjatywy pracowników KSP zorganizowano  szereg seminariów i konferencji związanych z wyborami parlamentarnymi  i prezydenckimi w Rosji w latach1999-2010 m.in.: Rosja w przededniu wyborów do Dumy Państwowej, Rosja i jej sąsiedzi, a w ostatnim okresie: Rosja Putina – Rosja Miedwiediewa (2009); międzynarodową konferencję naukową: 20 lat transformacji w regionie Europy Środkowej i Wschodniej (2009), seminarium naukowe: Polska-Rosja: Doświadczenia transformacji (2010). Ponadto zorganizowano ogólnopolskie seminarium pod patronatem ZG PTNP: Europa Środkowa i Wschodnia: Stan i perspektywy badań politologicznych (2008). Rezultatem tych działań są publikacje z serii “Współczesna Rosja”  unikalny na naszym rynku wydawniczym leksykony: Współczesna Rosja. Polityka. Organizacje. Społeczeństwo (1999)  pod redakcją A. Stępień-Kuczyńskiej, a następnie Rosja Putina (2004) pod redakcją A. Stępień-Kuczyńskiej i A. Głowackiego; problematyce tej poświęcona była – przygotowana przez grona politologów łódzkich i warszawskich – opublikowana w roku 2008 praca Rosja  w okresie prezydentury Wladimira Putina, pod redakcją A. Stępień-Kuczyńskiej i S. Bielenia, monografia M. Słowikowskiego Polityka federacyjna Borysa Jelcyna i Władimira Putina; monografie zbiorowe Szkice o Rosji (2000), Rosja między współczesnością i historią (2002), 20 lat transformacji w regionie Europy Środkowo-Wschodniej i Południowej (2010) pod redakcja A. Stępień-Kuczyńskiej i M. Słowikowskiego.

Formą wymiany doświadczeń badawczych i rezultatów naukowych w skali międzynarodowej jest  uczestnictwo A. Stępień-Kuczyńskiej – od 2006 r. – w posiedzeniach  międzynarodowego klubu uczonych Federacji Pokoju i Porozumienia (Moskwa, Praga, Łódź), w ramach którego przedstawia ona problematykę integracji europejskiej i dialogu europejskiego.

Pracownicy KSP uczestniczyli w szeregu polsko-rosyjskich seminariach okrągłego stołu poświęconych procesom transformacji systemowej w krajach Europy Środkowej i Wschodniej: zorganizowanym w Państwowym Uniwersytecie w Moskwie w 2004 r. i 2007 r., i na Uniwersytecie Łódzkim w roku 2008. Interesującą inicjatywą było przeprowadzenie w 2007 r. Letniej Szkoły Politologów we współpracy z Uniwersytetami w Tule, Moskwie i Łodzi. Podejmowano tę że problematykę w trakcie konferencji i wyjazdów zagranicznych m.in. A. Stępień-Kuczyńska wzięła aktywny udział w IV Międzynarodowym Zjeździe Filozofów i Politologów  Rosji (2005),  konferencji w Moskwie w Akademii Służby Państwowej przy prezydencie FR (2007), Saratowie w 2007 r., w 2010 r. w  konferencji w Moskwie z udziałem  rosyjskich, niemieckich, polskich politologów.

Prof. A. Stępień-Kuczyńska koordynuje współpracę z Uniwersytetami w Mińsku (od 2003 r.), Moskwie (od 2001 r.), Tule (od 2006 r.), Nowosybirsku i Czerniowcach; także inni pracownicy Katedry odbywali staże i prowadzili wykłady za granicą. Od 2005 r. prof. A. Stępień-Kuczyńska jest wiceprzewodniczącą komitetu redakcyjnego “Studiów Wyborczych” – interdyscyplinarnego czasopisma pod patronatem Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, od 2008 r. jest członkiem Rady Programowej “Wiestnika” Uniwersytetu Przyjaźni Narodów w Moskwie, zaś od 2000 r. członkiem rady naukowej “International  Studies. Interdyscyplinarny Political and Cultural Journal” (WSMiP UŁ). W latach 2000-2005  była członkiem Komisji Badań nad Pokojem PAN Oddział w Łodzi, zaś  w 2007 r. z jej inicjatywy utworzono Komisję badań Integracji Europy, ponadto jest ona członkiem Komitetu Nauk Politycznych PAN i  od  roku 2003 członkiem Łódzkiego Towarzystwa Naukowego.