„Okres studiowania, który jest związany z rozwojem osobistym i zdobywaniem nowych kompetencji, wiąże się również z dużym stresem, presją osiągnięć oraz koniecznością odnalezienia się w nowym środowisku społecznym"
– mówi Bartosz Stępień, dyrektor Centrum Wsparcia i Dostępności.
W tej sytuacji uczelnie nie mogą ograniczać się wyłącznie do realizacji procesu dydaktycznego. Coraz większe znaczenie zyskują systemy wsparcia psychologicznego i edukacyjnego, które pomagają osobom studiującym radzić sobie z trudnościami oraz kontynuować naukę pomimo problemów zdrowotnych.
Zaburzenia psychiczne a funkcjonowanie studenta
Do najczęściej występujących problemów psychicznych wśród osób studiujących należą zaburzenia lękowe, depresja, zaburzenia odżywiania. Coraz więcej pojawia się osób studiujących ze zdiagnozowaną neuroatypowością, np. ADHD, spektrum autyzmu czy dysleksją.
Konsekwencje zaburzeń lub/i neuroatypowości wykraczają daleko poza sferę zdrowia. Mogą wpływać na koncentrację, pamięć, organizację pracy, zdolność do uczestniczenia w zajęciach czy budowania relacji społecznych. Osoby studiujące często zmagają się z obniżoną motywacją, lękiem przed wystąpieniami publicznymi, trudnościami w realizacji obowiązków akademickich oraz poczuciem wykluczenia.
Dodatkowym problemem pozostaje stygmatyzacja. Obawy przed oceną ze strony otoczenia sprawiają, że wiele osób nie decyduje się na ujawnienie swoich trudności ani na skorzystanie z profesjonalnej pomocy. Tym samym wsparcie instytucjonalne powinno obejmować nie tylko pomoc psychologiczną, lecz także działania edukacyjne zmniejszające stereotypy dotyczące zdrowia psychicznego.
Centrum Wsparcia i Dostępności – odpowiedź na potrzeby studentów
Na Uniwersytecie Łódzkim rolę jednostki odpowiedzialnej za wspieranie osób studiujących, doktoryzujących się i kandydujących na studia pełni Centrum Wsparcia i Dostępności. Jego działalność koncentruje się na wyrównywaniu szans edukacyjnych oraz zapewnianiu dostępności procesu kształcenia osobom z niepełnosprawnościami, przewlekłymi problemami zdrowotnymi i różnego rodzaju trudnościami wpływającymi na studiowanie.
Misją Centrum jest tworzenie przyjaznego, dostępnego i inkluzywnego środowiska akademickiego. Realizowane działania obejmują zarówno wsparcie psychologiczne, jak i również pomoc w dostosowaniu procesu dydaktycznego do indywidualnych potrzeb studentów.
Szeroki zakres oferowanego wsparcia
Centrum Wsparcia i Dostępności oferuje wiele form pomocy, które można podzielić na kilka głównych obszarów.
Pierwszym z nich jest wsparcie psychologiczne. Społeczność akademicka może korzystać z indywidualnych konsultacji psychologicznych, pierwszej pomocy emocjonalnej oraz pomocy w sytuacjach kryzysowych. Ważnym elementem działalności Centrum jest również psychoedukacja, która pomaga rozwijać kompetencje związane z radzeniem sobie ze stresem, organizacją czasu czy budowaniem odporności psychicznej.
„Stres jest naturalną częścią studiowania i nowych wyzwań. Nie chodzi o to, żeby wyeliminować go z naszego życia, bo on stres nas o czymś informuje. Ważne jest natomiast, aby nauczyć się go rozumieć, rozpoznawać swoje reakcje i korzystać z narzędzi, które pomagają nam odzyskać równowagę i działać mimo napięcia”
– mówi Beata Majcher-Materka, psycholożka CWiD.
Drugim obszarem jest wsparcie edukacyjne. Obejmuje ono konsultacje dotyczące trudności w uczeniu się oraz przygotowywanie rekomendacji umożliwiających dostosowanie procesu dydaktycznego do indywidualnych potrzeb studentów. Mogą to być między innymi zmiany formy zaliczeń, wydłużenie czasu egzaminów czy możliwość korzystania z alternatywnych metod uczestnictwa w zajęciach.
„Studiowanie to czas rozwoju, nowych doświadczeń i wyzwań. Dla osób z niepełnosprawnościami niektóre sytuacje mogą wymagać dodatkowych rozwiązań lub dostosowań, ale właśnie po to działa Centrum Wsparcia, aby wspólnie szukać najlepszych sposobów pokonywania trudności. Nie chodzi o to, żeby ze wszystkim radzić sobie samemu, ale żeby wiedzieć, gdzie znaleźć odpowiednie wsparcie i móc w pełni korzystać z możliwości, jakie dają studia”
– mówi Dagmara Michałowska-Gudala, konsultantka edukacyjna w CWiD.
Istotnym elementem działalności są również warsztaty rozwojowe, treningi relaksacyjne, grupy wsparcia oraz zajęcia dotyczące zdrowia psychicznego.
Dostępność jako fundament wsparcia
„Współczesne wsparcie studentów nie ogranicza się jedynie do pomocy specjalistów. Równie ważna jest dostępność architektoniczna, cyfrowa oraz komunikacyjna”
– stwierdza dyrektor Bartosz Stępień.
Centrum Wsparcia i Dostępności zapewnia możliwość kontaktu osobistego, telefonicznego oraz online. Studenci mogą korzystać z formularzy elektronicznych, konsultacji zdalnych oraz wsparcia tłumaczy polskiego języka migowego. Działania te znacząco zwiększają dostępność usług dla osób z różnymi potrzebami i ograniczeniami.
Ważnym aspektem jest również rozwijanie świadomości całej społeczności akademickiej. Szkolenia dla pracowników dydaktycznych i administracyjnych pomagają lepiej rozumieć potrzeby osób studiujących z zaburzeniami psychicznymi oraz przeciwdziałać stygmatyzacji.
„Kładziemy nacisk na pełną dostępność procesu edukacji, inkluzję i równość wszystkich członków społeczności akademickiej”
– podsumowuje Bartosz Stępień.
Tekst: Zespół CWiD UŁ
