30 marca, 2021 r.

„Dzieci w ogrodzie” – w urodziny Tadeusza Kotarbińskiego [ENG. VER]

„Dzieci w ogrodzie” – w urodziny Tadeusza Kotarbińskiego [ENG. VER]

fot. zbiory otwarte Muzeum Narodowe w Warszawie

Obraz „Dzieci w ogrodzie” Władysława Podkowińskiego z 1892 r., wraz z kilkoma innymi obrazami artysty, które powstały tego lata w podwarszawskich miejscowościach, jest uznawany za jeden z najwybitniejszych w polskim impresjonizmie. Co wspólnego mogą mieć obraz i jego autor z prof. Tadeuszem Kotarbińskim, I Rektorem Uniwersytetu Łódzkiego?


Obraz przedstawia ogród w pełni lata - pełen światła, kolorowych kwiatów i pastelowych barw. W jego centralnej części widzimy dwoje dzieci – starszego z konewką w dłoni i młodszego chłopca. Obydwaj, są synami Miłosza Kotarbińskiego. Sześciolatek to Tadeusz Kotarbiński, dwulatek to jego brat - Mieczysław. Artysta uwiecznił obydwu bezpośrednio w plenerze.


Czy Podkowiński mógł wówczas przypuszczać, że portretuje jednocześnie dwoje dzieci, które staną się w życiu dorosłym, ważnymi osobistościami w świecie nauki i kultury? Z pewnością nie.


Zacznijmy od początku…


Tadeusz Marian Kotarbiński był związany z Warszawą, gdzie przyszedł na świat 31 marca 1886 roku. Młody Tadeusz Kotarbiński dorastał w środowisku artystycznym. Jego ojciec, Miłosz Kotarbiński był artystą malarzem, natomiast matka, Ewa Koskowska (Kotarbińska) — pianistką, choć przez pewien czas prowadziła też pensjonat.


Ojciec Tadeusza, Miłosz Kotarbiński był wszechstronnie obdarzony artystycznie. Poza malarstwem zajmował się także krytyką literacką, tworzył poezję, śpiewał i komponował. Matka Tadeusza, Ewa z Koskowskich (Kotarbińska) pochodziła z rodziny ziemiańskiej, była córką właściciela majątku w Chrzęstnem (powiat wołomiński). Po ślubie Ewa i Miłosz Kotarbińscy zamieszkali w Warszawie, gdzie przyszedł na świat ich pierwszy syn, Tadeusz. Miesiące letnie rodzina Kotarbińskich chętnie spędzała w majątku Koskowskich w Chrzęstnem.


Ponieważ ojciec Tadeusza Kotarbińskiego przyjaźnił się z Władysławem Podkowińskim, bywał on w Chrzęstnem i okolicach, gdzie powstały, jak się uważa, najpiękniejsze impresjonistyczne obrazy artysty. Tam też sześcioletni Tadeusz i jego brat, dwuletni Mieczysław, zostali uchwyceni na zabawie w ogrodzie (1892) przez Podkowińskiego.


Władysław Podkowiński obserwował i malował w latach 1891 i 1892 fragmenty mazowieckich krajobrazów, uznanych później za arcydzieła polskiej sztuki. Za takie uważa się właśnie obraz „Dzieci w ogrodzie”. Artysta był już wtedy zaznajomiony z zasadami impresjonizmu, z którym zetknął się wcześniej w twórczości Claude’a Moneta Paryżu. Badacze sztuki Podkowińskiego uważają, że właśnie podczas wakacji spędzanych w mazowieckich miejscowościach, Mokrej Wsi i Chrzęsnem, nastąpiła „pełna asymilacja paryskich doświadczeń, synteza zasad impresjonistycznego malarstwa i obserwacji rodzimego krajobrazu” (m. in. Ewa Kossowska).


- W tej kompozycji malarz użył ulubionego zabiegu wykadrowania w bliskim planie podpatrzonego fragmentu natury. Zbudowany po przekątnej obraz oparł na kontraście barw z gamy zieleni i żółci, dopełniając paletę szaro-fioletowym błękitem. Udało mu się także osiągnąć efekt lirycznego nastroju, wydobyty umiejętnie rozłożonym światłem - Elżbieta Charazińska, badaczka twórczości artysty.


Mówi się, że znany z wielkiego temperamentu Podkowiński kochał się nieszczęśliwie w pięknej Ewie Kotarbińskiej, żonie swojego przyjaciela Miłosza. Na tym tle miało dojść do nieporozumień między nimi i wyjazdu artysty z Chrzęstnego.


Obraz „Dzieci w ogrodzie” (w wymiarach 47 x 68 cm.) znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie. Więcej o wpływach francuskich impresjonistów na twórczość Władysława Podkowińskiego, a także o samym obrazie możemy usłyszeć w audiodeskrypcji.


Rodzeństwo Kotarbińskich


Tadeusz Kotarbiński, najstarszy syn Zofii i Miłosza, miał piątkę młodszego rodzeństwa. W kolejności urodzin: Mieczysława, Janusza, Zofię zmarłą we wczesnym dzieciństwie, Kazimierza oraz Stanisława.


Warto zaznaczyć, że artystami plastykami byli także dwaj młodsi bracia Tadeusza — Mieczysław i Janusz. Mieczysław Kotarbiński (uwieczniony przez Podkowińskiego) był profesorem Uniwersytetu Wileńskiego, a potem warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Jako grafik, malarz, metaloplastyk, projektował odznaki orderów państwowych (m.in. Orła Białego i Polonia Restituta) oraz buławę marszałkowską Józefa Piłsudskiego. Mieczysław Kotarbiński został zamordowany przez Niemców podczas II wojny światowej. Młodszy, Janusz (również zmarły podczas II wojny światowej) był zafascynowany sztuką podhalańską. Jest m.in. autorem polichromii i witraży w kościele pw. Świętej Rodziny na Krupówkach w Zakopanem.


Tadeusz Kotarbiński


Profesor był polskim filozofem, logikiem i etykiem. Przedstawicielem lwowsko-warszawskiej szkoły filozoficznej, po II wojnie światowej przeniósł się do Łodzi, gdzie został jednym z założycieli Uniwersytetu Łódzkiego i jego pierwszym rektorem. Jednym z najbardziej znanych dzieł Kotarbińskiego jest „Traktat o dobrej robocie" poświęcony prakseologii, czyli teorii sprawnego działania.


WUŁ - Traktat o dobrej robocie


Prof. Tadeusz Kotarbiński jest patronem Nagrody ustanowionej w 2015 r. przez Uniwersytet Łódzki na najlepsze dzieło humanistyczne w Polsce. W minionym tygodniu wystartował nabór konkursowych prac. Książki z zakresu szeroko rozumianej humanistyki można zgłaszać do 15 maja br.


Szczegóły konkursu znajdują się na stronie: www.nagrodakotarbinskiego.uni.lodz.pl , aktualności na Facebooku: https://www.facebook.com/nagrodatk


Uniwersytet Łódzki to jedna z największych polskich uczelni. Misją UŁ jest kształcenie wysokiej klasy naukowców i specjalistów w wielu dziedzinach humanistyki, nauk społecznych, przyrodniczych, ścisłych, nawet medycznych. UŁ współpracuje z biznesem, zarówno na poziomie kadrowym, zapewniając wykwalifikowanych pracowników, jak i naukowym, oferując swoje know-how przedsiębiorstwom z różnych gałęzi gospodarki. Uniwersytet Łódzki jest uczelnią otwartą na świat – wciąż rośnie liczba uczących się tutaj studentów z zagranicy, a polscy studenci, dzięki programom wymiany, poznają Europę, Azję, wyjeżdżają za Ocean. Uniwersytet jest częścią Łodzi, działa wspólnie z łodzianami i dla łodzian, angażując się w wiele projektów społeczno-kulturalnych.


Zobacz nasze projekty naukowe na https://www.facebook.com/groups/dobranauka/


Redakcja: Centrum Promocji UŁ

Żródła: R. Kleszcz, „Tadeusz Kotarbiński. Sylwetka myśliciela.” -wstęp do „Traktatu o dobrej robocie”, WUŁ 2019 r., www.lubicki.art.pl




“Children in the garden” - on Tadeusz Kotarbiński’s birthday


The painting “Children in the garden” by Władysław Podkowiński from 1982, next to a few more paintings of the artist, which were painted that summer in towns near Warsaw, is considered one of the most outstanding in Polish impressionism. What can the painting and its author have in common with prof. Tadeusz Kotarbiński, the first Rector of the University of Lodz?


The painting depicts a garden in the high summer – full of light, colourful flowers and pastel colours. In its central part we can see two children - an older boy with a watering can in his hand and a younger boy. They are both sons of Miłosz Kotarbiński. The six-year-old boy is Tadeusz Kotarbiński and the two-year-old one is his brother – Mieczysław. The artist immortalized both of them outdoors.


Could Podkowiński then have assumed that he was simultaneously portraying two children who will become important figures in the world of science and culture in their adult life? Certainly not.


Let’s start from the beginning.


Tadeusz Marian Kotarbiński was associated with Warsaw where he was born on 31 March 1886. Young Tadeusz Kotarbiński grew up in an artistic environment. His father, Miłosz Kotarbiński was a painter, while his mother Ewa Koskowska (Kotarbińska) – was a pianist, though she also ran a guest house for some time.


Tadeusz’s father, Miłosz Kotarbiński was a versatile artist. Apart from painting he also dealt with literary criticism, wrote poetry, sang and composed. Tadeusz’s mother, Ewa Kotarbińska, nee Kostkowski, came from a landowning family. She was the daughter of an owner of a property in Chrzęsne (Wołomin county). After getting married Ewa and Miłosz moved to Warsaw where their first son, Tadeusz was born. The Kotarbiński family willingly spent summer months in the Koskowski property in Chrzęsne.


As Tadeusz Kotarbiński’s father was a friend of Władysław Podkowiński, the latter used to visit Chrzęsne and its vicinity, where, as it is believed, the artist's most beautiful impressionist paintings were created. It was there that the 6-year-old Tadeusz and his brother, a 2-year-old Mieczysław were caught playing in the garden (1892) by Podkowiński.


Władysław Podkowiński used to observe and paint fragments of Masovian landscapes, later recognized as masterpieces of Polish art, over the years 1891 and 1892. “Children in the garden” is one of such paintings. The artist was already then familiar with the principles of impressionism, which he had come across before in the works of Claude Monet, Paris.


The researchers of Podkowiński's art believe that it was during the holidays spent in the Mazovian towns of Mokra Wieś and Chrzęsne that "the full assimilation of Parisian experiences, a synthesis of the principles of impressionist painting and observations of the native landscape" took place (among others Ewa Kossowska).


- In this painting the painter used his favourite cropping procedure in a close plan of the nature he was observing. Built diagonally, the painting was based on the contrast of green and yellow colours range, complemented with a grey-violet blue. He also managed to achieve the effect of a lyrical mood, created by skilfully distributed light – Elżbieta Charazińska, researcher of the artist's work.


It is said that Podkowiński, who was known for his great temperament, was unhappily in love with beautiful Ewa Kotarbińska, a wife of his friend Miłosz. This allegedly led to misunderstandings between them and made Podkowiński leave Chrzęsne.


The painting “Children in the garden” (dimensions 47 x 68 cm) is part of a collection of the National Museum in Warsaw. More information on the influence of French impressionists on the work of Władysław Podkowiński as well as on the painting itself can be learnt from audiodescription.


Kotarbińscy siblings


Tadeusz Kotarbiński, the oldest son of Zofia and Miłosz, had five younger siblings. In order of birth: Mieczysław, Janusz, Zofia, who died in early childhood, Kazimierz and Stanisław.


It’s worth underlining that also two younger brothers of Teadusz were painters — Mieczysław and Janusz. Mieczysław Kotarbiński (immortalised by Podkowiński) was a professor of the Vilnius University, and later of the Academy of Fine Arts in Warsaw.


As a graphic, painter and metalworker, he designed badges of state orders (including the Order of the White Eagle and the Order of Polonia Restituta) and the Marshal's mace of Józef Piłsudski. Mieczysław Kotarbiński was murdered by the Germans during World War II. The younger, Janusz (who also died during World War II) was fascinated by the art of Podhale. He is, among others, the author of the polychrome and stained glass in the Holy Family Church in Krupowki Street in Zakopane.


Tadeusz Kotarbiński


The professor was a Polish philosopher, logician and ethicist. He was a representative of the Lvov-Warsaw School of philosophy, after World War II Tadeusz Kotarbiński moved to Lodz, where he became one of the founders of the University of Lodz and its first rector. One of the most famous works of Kotarbiński is the "Traktat o dobrej robocie" [A Treatise on Good Work] devoted to praxeology, i.e., the theory of efficient operation.


Lodz University Press - Traktat o dobrej robocie


Prof. Tadeusz Kotarbiński is the patron of the Award established in 2015 by the University of Lodz for the best work in the field of humanities in Poland. Last week, the call for entries was launched. Books in the field of broadly understood humanities can be submitted until May 15 this year.


Details on the competition can be found on the website: www.nagrodakotarbinskiego.uni.lodz.pl, in the news on Facebook: https://www.facebook.com/nagrodatk



University of Lodz is one of the biggest universities in Poland. Its mission is to educate top-class scientists and specialists in numerous fields of humanities, social sciences, natural and exact sciences as well as health sciences. UniLodz cooperates with business, both at the staff level by providing qualified employees as well as at the scientidfic level, by offering its know-how to enterprises from various areas of economy. University of Lodz is an academic institution open to the world – the number of its international students is constantly growing, while its Polish students, thanks to Exchange programmes, get to know Europe, Asia and travel overseas. The University is a part of Lodz, it operates for and with the community of Lodz by getting involved in many socio-cultural projects.


Edit: Promotion Centre, UL


Source: R. Kleszcz, „Tadeusz Kotarbiński. Sylwetka myśliciela.” - wstęp do „Traktatu o dobrej robocie” [Tadeusz Kotarbiński. Silhouette of the thinker." - an introduction to the "Treatise on Good Work", Lodz University Press 2019 r., www.lubicki.art.pl

Poprzednia wiadomość Chcesz pokoju? Szykuj się… - „Oblicza wojny” po raz szósty!
Następna wiadomość Doktoraty wdrożeniowe UŁ: rozpoczęcie kolejnej edycji