Od eteru do streamingu. Konferencja naukowa na 100-lecie radia w Polsce

W stulecie istnienia radia w Polsce badacze mediów, kulturoznawcy oraz praktycy związani z radiofonią spotkają się podczas konferencji naukowej „100 lat radia: teksty, technologie, społeczności”. Wydarzenie stanie się przestrzenią refleksji nad współczesnym kształtem radia, przemianami jego form gatunkowych oraz relacjami z dynamicznie rozwijającymi się technologiami cyfrowymi.

Opublikowano: 08 maja 2026
na zdjęciu widać kilka postaci, są to kobiety i mężczyźni. Stoją i siedzą. Jedna tańczy. Wszyscy stoją na starym radioodbiorniku, z kolei radio trzymane jest przez dwie dłonie. Po lewej stronie widać napis 100 lat radia, teksty, technologie, społeczności

Patronem medialnym wydarzenia jest Radio Łódź, które wnosi nie tylko swoje wieloletnie doświadczenie i autorytet w obszarze radiofonii, lecz także aktywnie współtworzy przestrzeń dialogu między środowiskiem naukowym a praktyką medialną.

Podczas konferencji odbędzie się również premiera instalacji „Sala radiowa” autorstwa Justyny Banaszczyk (FOQL) – artystki działającej w obszarze eksperymentalnej muzyki elektronicznej, której najnowsza realizacja poszerza pole refleksji nad audialnością i przestrzenią radiową.

Konferencja wpisuje badania nad radiem i audialnością w szeroki kontekst współczesnych studiów medioznawczych i kulturowych. Organizatorzy chcą stworzyć forum dialogu między badaniami nad radiem, studiami nad dźwiękiem, historią mediów, kulturoznawstwem oraz analizą platform cyfrowych i mediów internetowych. Kluczowa jest przy tym interdyscyplinarna perspektywa, która pozwoli spojrzeć na radio zarówno jako instytucję kultury, jak i medium technologiczne oraz narzędzie budowania wspólnot.

W programie konferencji znajdą się wystąpienia naukowe oraz spotkania z praktykami związanymi z radiofonią i sztuką dźwięku. Gośćmi specjalnymi wydarzenia będą dr Daniel Muzyczuk, dyrektor Muzeum Sztuki w Łodzi oraz redaktor Mariusz Woźniczka z Radia Łódź.

Na konferencji wystąpią czołowi badacze i badaczki radia oraz dźwięku, a także wielokrotnie nagradzani praktycy radiowi, którzy współtworzą i kształtują współczesne oblicze medium, m.in. prof. Urszula Doliwa, dr hab. Grażyna Stachyra, dr hab. Tomasz Misiak, Robert Horvitz, dr Kila van der Starre, prof. Christof Migone, dr Katarzyna Michalak.

Referaty zaprezentowane podczas konferencji pokażą radio w szerokiej perspektywie historycznej i kulturowej. Uczestnicy przyjrzą się m.in. odrodzeniu polskiej radiofonii po 1989 roku, sposobom przedstawiania radia w polskich tygodnikach opinii w ostatniej dekadzie, a także historii i ewolucji gatunków radiowych, takich jak wywiad, reportaż czy słuchowisko. Ważnym wątkiem będą również praktyki audialne w epoce cyfrowej, w tym różnice między radiem linearnym a podcastami on-demand, zmieniające się nawyki słuchaczy oraz funkcjonowanie archiwów dźwiękowych jako nowych form „radia po czasie”.

Program konferencji obejmuje także analizy konkretnych zjawisk i studiów przypadku. Badacze omówią m.in. najdłużej emitowany program poetycki w historii radia, funkcjonowanie radia polonijnego jako przestrzeni wspólnoty etnicznej w Stanach Zjednoczonych, lokalne podcasty budujące społeczności słuchaczy czy też modele finansowania radia społecznościowego na przykładzie Radia 357. Wśród tematów znajdą się również radio art i eksperymenty dźwiękowe, współczesne ekosystemy audiofikcji, a także rola teatru radiowego i twórców związanych z Teatrem Polskiego Radia czy rola reportażu audialnego i nowych form narracji dźwiękowej.

Istotną częścią konferencji będzie refleksja nad relacją radia z technologią. Prelegenci podejmą zagadnienia związane z przejściem od tradycyjnego nadawania do platform cyfrowych, transformacją radiosemiotyki w świecie streamingu, a także zastosowaniem sztucznej inteligencji w produkcji i dystrybucji treści audialnych. W programie pojawią się także analizy dotyczące radia niezależnego i społecznego w różnych kontekstach kulturowych.

Konferencja ma być nie tylko podsumowaniem stu lat historii radiofonii w Polsce, lecz także próbą odpowiedzi na pytanie, jaką rolę radio i szerzej – audialność – będą odgrywać w społeczeństwie przyszłości. Po zakończeniu wydarzenia planowana jest publikacja wybranych artykułów w numerze specjalnym czasopisma „Zagadnienia Rodzajów Literackich” (2027), co pozwoli utrwalić i rozwinąć najważniejsze wątki dyskusji podjętej podczas konferencji.

 

PROGRAM KONFERENCJI

PONIEDZIAŁEK, 11 MAJA

Pałac Biedermanna, ul. Franciszkańska 1/5 

Obrady plenarne i premiera instalacji Sala radiowa autorstwa Justyny Banaszczyk FOQL

13:00 Otwarcie konferencji

  • Mariusz Woźniczka, Radio Łódź

  • dr Daniel Muzyczuk, dyrektor Muzeum Sztuki w Łodzi

przerwa kawowa 14:15—15:00

15:00 Przestrzeń, przemiany i wspólnotowość radia; prowadzenie: Kinga Sygizman

prof. dr hab. Grażyna Stachyra Teleoafektywna struktura teraźniejszości w radiu i streamie on demand 

prof. dr hab. Urszula Doliwa, dr Magdalena Szydłowska „Myśl lokalnie, działaj globalnie” — o potencjale zakotwiczonego lokalnie podcastingu

dr Katarzyna Michalak Audioserial wobec paradygmatu reportażu dźwiękowego

Uroczyste zakończenie 16:30

Instalacja Sala radiowa będzie dostępna przez cały dzień.

 

WTOREK, 12 MAJA

Wydział Filologiczny, ul. Pomorska 171/173

8:45, aula A1

Otwarcie konferencji: prof. Monika Worsowicz, kierownik Katedry Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej

obrady w sekcjach: sala 2.23

09:00 Radio między historią a pamięcią; prow. Joanna Bachura-Wojtasik

prof. dr hab. Violetta Wejs-Milewska Archiwum audialne jako fenomen współczesnego wariantu radia

dr Monika Makowska „Codziennie usłyszymy (...) polski śpiew, polską muzykę!”. Fryderyk Chopin i Karol Szymanowski na falach Polskiego Radia w XX-leciu międzywojennym

dr Joanna Walewska-Choptiany Relacje z procesów pokazowych jako teksty kultury popularnej. Przypadek Wandy Odolskiej 

mgr inż. Arkadiusz Miller Od radiowęzła do platform cyfrowych: rozwój technologiczny Polskiego Radia Kielce na tle przemian systemu medialnego

przerwa kawowa 11:00—11:30

11:30 Radio jako scena; prowadzenie: Violetta Wejs-Milewska

dr Janusz Łastowiecki Ścieżki, tropy i źródła. Droga Darka Błaszczyka w Teatrze Polskiego Radia

dr Aneta Wójciszyn-Wasil Nie tylko w eterze. Formy realizacji tematyki literackiej w podcastach

mgr Daria Kondraciuk Opera radiowa — poetyka gatunku na przykładzie „Przygód Sindbada Żeglarza” Tomasza Sikorskiego

przerwa obiadowa 13:00—14:00

WTOREK, 12 MAJA

Wydział Filologiczny, ul. Pomorska 171/173 | obrady w sekcjach: sala 2.23

14:00 Radio Poetics in Action; chair Natalia Kowalska-Elkader (ENG)

dr Kila van der Starre A Media-Specific Analysis of Candlelight Poetry on the Radio. The World’s Longest-running Radio Poetry Show

prof. Christof Migone Radio Naked (Radio is dead, long live radio)

mgr Fabiana Gibim Deja Vudu: Fugitive Frequencies and Nocturnal Transmission

przerwa kawowa 15:30—16:00

16:00 Obrazy i praktyki radia poza eterem; prow. Zofia Nacewska

dr hab. Agnieszka Dytman-Stasieńko Radio w telewizji – podziemne radio Solidarność lat 80. XX wieku

dr Magdalena Żmijkowska Obraz polskiej radiofonii na łamach polskich tygodników opinii „Newsweek”, „Polityka”, „Sieci” w latach 2015-2025

mgr Piotr Bukański Sztuczna inteligencja w radiu. Możliwości i przykłady zastosowań AI

mgr Paulina Zwolińska-Pieniążek Ewolucja wywiadu radiowego w Polskim Radiu 

WTOREK, 12 MAJA

Wydział Filologiczny, ul. Pomorska 171/173 | obrady w sekcjach: aula A1

09:00 Radio After Transitions; chair Eliza Matusiak (ENG)

Robert Horvitz Polish Radio Re-born After Communism

dr Marija Maglov Disourses on Radio Art in Radio Belgrade

dr Ákos Windhager Building Communities from Ultra-Minorities: Charismatic Leadership, Cultural Resistance, and Public Service Radio in the Digital Age

lic. Leon Jachimiak (In)visible Journalists? Radio SoVo from the Perspective of Media and Accessibility Studies

przerwa kawowa 11:00—11:30

11:30 Radio Drama Across Platforms; chair Marija Maglov (ENG)

dr Eliza Matusiak From Airwaves to Platforms: Radio Drama in the Context of New Technologies and Listening Practices

mgr Wirginia Wywiał From Metaphor to Keyword: Framing Pragmatics and Keyword Politics in Radio Drama Descriptions on Digital Platforms

mgr Michał Pokrowiecki Audio Series or Audio Drama? – Differences between contemporary Polish and anglophone audio fiction ecosystems and their facilitation of listener cultures

przerwa obiadowa 13:00—14:00

WTOREK, 12 MAJA

Wydział Filologiczny, ul. Pomorska 171/173

obrady w sekcjach: aula A1

14:00 Radio między technologią a społecznością; prow. Aneta Wójciszyn-Wasil

dr hab. Krzysztof Kaszewski Lokalność w nazwach stacji radiowych i tytułach audycji

dr hab. Patryk Gałuszka, dr Piotr Chmielewski Radio społecznościowe czy radio finansowane przez społeczność? Przypadek Radia 357

dr Barbara Leja Polonijne radio jako przestrzeń wspólnoty etnicznej w amerykańskim eterze

przerwa kawowa 15:30-16:00

16:00 Praktyki słuchania, praktyki opowiadania; prow. Paulina Czarnek-Wnuk

dr hab. Tomasz Misiak Radio głębokiego słuchania. Studium przypadku „Mikrofonu w Puszczy Zielonce”

dr Kinga Sygizman Nowa (?) szczerość w reportażu audialnym

dr Monika Białek Reportaż radiowy w mediach i komunikacji społecznej

dr Katarzyna Szklarek-Zarębska Współpraca duetu reżysersko-autorskiego Waldemar Modestowicz-Marta Rebzda na przykładzie słuchowisk „Do gwiazd”, „Pozwól, że Ci opowiem” oraz „To słowo”

 

PROGRAM DO POBRANIA W WERSJI PDF

PROGRAM DO POBRANIA W WERSJI WORD

 

Wydarzenie ma charakter otwarty i bezpłatny.

Zapraszamy!

Materiał: dr Natalia Kowalska-Elkader (Katedra Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej, Wydział Filologiczny UŁ)

Redakcja: Centrum Organizacji Wydarzeń Kulturalnych i Konferencji UŁ

 

Data i godziny wydarzenia: 11 maja 2026 (poniedziałek) 13:00 - 12 maja 2026 (wtorek) 18:00
Opublikowano: Jolanta Sławińska-Ryszka

ul. Narutowicza 68, 90-136 Łódź
NIP: 724 000 32 43
Adres do doręczeń elektronicznych (ADE): AE:PL-74796-17640-IHHIV-17
KONTAKT​​​​​​​

Funduszepleu
Projekt Multiportalu UŁ współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR