UŁ. Sukces projektu ENABLE – lepsze wykorzystanie błękitnej i zielonej infrastruktury

Projekt ENABLE, kierowany w Uniwersytecie Łódzkim przez prof. Jakuba Kronenberga z Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego, otrzymał nagrodę „BiodivERsA for Excellence and Impact”. Jest to już drugi nagrodzony przez program BiodivERsA projekt, w który był zaangażowany prof. Kronenberg. Wręczenie tegorocznego wyróżnienia odbyło się w trakcie konferencji zamykającej program BiodivERsA3, odbywającej się 16 i 17 listopada w Brukseli.

Plac zabaw w zieleni
Zieleń miejska - oczyszcza powietrze, chroni przed słońcem i reguluje temperaturę. Foto: R. Włodarczyk-Marciniak
Rzeka Jasień w betonowym korycie
Łódzka rzeka Jasień – tu zamknięta w betonowym korycie. Foto: R. Włodarczyk-Marciniak
Elementy małej zielonej architektury w mieście
Małe elementy zielonej infrastruktury można wprowadzać dosłownie wszędzie. Foto: R. Włodarczyk-Marciniak
Miejski nieużytek - kwitnąca łąka
Nieużytki są ostoją bioróżnorodności w miastach. Foto: R. Włodarczyk-Marciniak
Dzika łąka w mieście
Nieużytki poprawiają jakość powietrza, zatrzymują wodę, wspomagają adaptację miast do zmian klimatu. Foto: D. Sikorska

Nagrodę przyznano w uznaniu dla opracowania  kompleksowego  modelu funkcjonowania i planowania tzw. błękitnej i zielonej infrastruktury (obejmującej zieleń i wodę w miastach, w tym m.in. tereny zieleni, zbiorniki wodne, zielone dachy, ogrody deszczowe), tak aby uwolnić jej pełen potencjał.    

Zespół ENABLE opracował także nowe narzędzia analityczne służące do oceny efektów funkcjonowania błękitnej i zielonej infrastruktury. Jego badania przyczyniają się do zabezpieczenia różnorodności biologicznej w dynamicznych, zdominowanych przez człowieka systemach społeczno-ekologicznych w miastach i aglomeracjach. 

Lepsze zrozumienie warunków, w których różne typy i elementy błękitnej oraz zielonej infrastruktury przynoszą wiele wzajemnie powiązanych korzyści, oraz sposobu, w jaki są one odbierane przez różne grupy beneficjentów, umożliwi zwiększenie skali dobrych przykładów i skuteczne wdrażanie projektów rozwiązań opartych na przyrodzie 

mówi prof. Jakub Kronenberg z Zakładu Analiz Systemów Społeczno-Ekologicznych UŁ.

Naukowcy UŁ: błękitna i zielona infrastruktura odpowiedzią na zmiany klimatu 
 
Błękitna i zielona infrastruktura (BZI) to system połączonych, wzajemnie powiązanych elementów zieleni i wody, świadomie planowany, aby zwiększyć korzyści, jakie oferuje nam przyroda. Najczęściej mówimy o błękitnej i zielonej infrastrukturze w miastach, natomiast w ramach projektu ENABLE analizowano ją w kontekście powiązań między miastem a jego podmiejskim otoczeniem.  

Do infrastruktury można zaliczyć elementy, które pozwalają efektywnie zagospodarować wodę – np. deszczówkę. Wśród elementów BZI wymienić można m.in: 

  • zbiorniki i stawy retencyjne, 
  • niecki infiltracyjne, 
  • muldy i rowy, 
  • ogrody deszczowe. 

 W dobie zmian klimatycznych coraz częściej mamy do czynienia z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, jak susze czy podtopienia i powodzie. Wpływa na to także zagęszczenie zabudowy i nadmierne uszczelnianie powierzchni przepuszczalnych oraz terenów biologicznie czynnych,  przez co raz mamy niedobór, a raz nadmiar wody. Dlatego rozwój błękitnej i zielonej infrastruktury to przyszłość miast i miasteczek w adaptacji do zmian klimatu. 

Jak błękitną i zieloną infrastrukturę badali naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego? 

Zespół realizujący projekt ENABLE w Łodzi badał w szczególności bariery utrudniające dostępność oraz atrakcyjność błękitnej i zielonej infrastruktury. Badacze przeanalizowali również dostęp do terenów zieleni w Łodzi z perspektywy sprawiedliwości środowiskowej. Przyglądali się dostępności błękitnej i zielonej infrastruktury dla określonych, zmarginalizowanych grup społecznych – w szczególności osób w kryzysie bezdomności, dzieci i ludzi starszych, a także osób zależnych od świadczeń społecznych. Wzięto przy tym pod uwagę perspektywę wybranych zjawisk urbanistycznych, takich jak niekontrolowany rozwój miast.  

Naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego wykorzystali swoją wiedzę z zakresu ekonometrii przestrzennej, aby zaproponować innowacyjne podejścia do badania sprawiedliwości środowiskowej. Uwzględnili dostęp całych grup społecznych do kulturowych i regulacyjnych usług ekosystemów (przywiązanie do miejsca oraz łagodzenie hałasu). Połączyli także sprawiedliwość środowiskową i wycenę rynkową środowiska (tzw. wycena hedoniczna). 

Do chwili zakończenia projektu zespół projektu ENABLE z Łodzi opublikował 25 artykułów  
w międzynarodowych czasopismach naukowych. Kolejne artykuły są przygotowywane, na ukończeniu jest też praca doktorska oparta na badaniach realizowanych w ramach ENABLE.  

ENABLE – badania inter- i transdyscyplinarne 

Projekt ENABLE, którego pełna nazwa brzmi: Enabling Green and Blue Infrastructure Potential in Complex Social-Ecological Regions („Wspieranie zielono-błękitnej infrastruktury w złożonych systemach społeczno-ekologicznych – opracowanie systemowego podejścia dla rozwiązywania skomplikowanych problemów środowiskowych”), realizowany był w latach 2016-2019 przez 11 instytucji naukowych. 
 
Badania prowadzone w ramach projektu miały charakter inter-, a nawet transdyscyplinarny. Badania prowadzone na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ odnosiły się m.in. do zagadnień z zakresu ekonomii i finansów (nowa interpretacja pojęcia dóbr luksusowych w kontekście dóbr nierynkowych, nowatorskie badania z zakresu ekonometrii przestrzennej, w tym ich połączenie z  analizą segregacji społecznej, a także badania dotyczące sprawiedliwości środowiskowej), a także geografii społeczno-ekonomicznej i gospodarki przestrzennej (planowanie błękitnej i zielonej infrastruktury w miastach, nieformalnych terenów zieleni, nowe propozycje analiz przestrzennych) oraz nauk biologicznych (opracowanie metodologicznych i systemowych rozwiązań dla planowania przestrzennego miasta przyszłości w oparciu o błękitną i zieloną infrastrukturę). 

Łącznie w realizację projektu ENABLE zaangażowanych było 11 instytucji naukowych aktywnie działających na rzecz zrównoważonego rozwoju: 

  • Uniwersytet Łódzki, 
  • Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii PAN, 
  • Stockholm Resilience Centre, Szwecja (lider projektu), 
  • Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody, Belgia, 
  • Uniwersytet Humboldtów, Niemcy, 
  • Instytut Ekologiczny, Niemcy, 
  • ICLEI, Niemcy, 
  • Uniwersytet Autonomiczny w Barcelonie, Hiszpania, 
  • Norweski Instytut Badań Przyrody (NINA), Norwegia, 
  • Uniwersytet Erazma w Rotterdamie, Holandia, 
  • The New School, Stany Zjednoczone. 
     

BiodivERsA jest programem, w ramach którego finansowane są badania podstawowe dotyczące szeroko rozumianego zrównoważonego rozwoju, z naciskiem na bioróżnorodność i usługi ekosystemów. Uczestniczą w nim narodowe jednostki finansujące badania podstawowe, w tym NCN, które dofinansowują wybrane projekty. Dodatkowe finansowanie pochodzi z programu H2020. Program BiodivERsA kładzie nacisk na promowanie współpracy międzynarodowej na rzecz najwyższej jakości badań w tym obszarze. 

Więcej o aktywności prof. Jakuba Kronenberga w odniesieniu do problematyki zieleni miejskiej:

 

Zapraszamy do sprawdzania informacji znajdujących się w Bazie wiedzy pracownika, w tym aktualności o naborach w konkursach na granty, jak również przewodnika dotyczącego realizacji i zarządzania projektami.  

Materiał źródłowy: prof. Jakub Kronenberg, NCN, biodiversa.org; redakcja: Honorata Ogieniewska, Centrum Promocji UŁ 
 

Informacja o cookies!

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do Twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje

Przejdź do strony polityka prywatności